گفت‌و‌گو با دکتر حسینی

همایش‌طلای سبز ارتباط‌دهنده متخصصان و صنعت‌گران است

دکتر هدایت حسینی دارای مدرک دکترای بهداشت مواد غذایی و عضو هیئت علمی گروه علوم و صنایع غذایی دانشکدة تغذیه و صنایع غذایی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی است و در حال حاضر به‌عنوان مدیر کل نظارت و ارزیابی فرآورده‌های خوراکی و آشامیدنی فعالیت می‌کند. با وی در خلال سومین همایش ملی طلای سبز گفت‌و‌گویی اختصاصی انجام داده‌ایم که در زیر می‌خوانید:

  • نظرتان در مورد سومین همایش ملی طلای سبز چیست و فکر می‌کنید بین‌المللی شدن این همایش تا چه میزان می‌تواند به اقتصاد دانش‌بنیان ما یاری برساند؟

همایش‌هایی مانند همایش طلای سبز قبل از هر چیز سبب گرد‌همایی محققان می‌شود و شرایط را برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات، کارهای تحقیقاتی و آخرین دست‌آورد‌های شرکت‌های فعال فراهم و زمینه را برای آشنایی و همکاری دانشمندان مهیا می‌کند.  

هم‌چنین به نظر می‌رسد با ورود صنعت به چنین همایش‌هایی ارتباط علمی میان محققان و دانشمندان با صنعت به خوبی برقرار می‌شود. همان‌طور که می‌دانید فعالیت‌های دانش‌بنیان اقدام‌هایی اقتصادی محسوب می‌شود که مبنای آن بر تولید دانش و علم قرار دارد. بر این اساس ایده‌های جدیدی توسط محققان ارائه می‌شود که در نهایت توسط صنعت به تولید علم منجر خواهد شد. در همین نقطه نسل شرکت‌های دانش‌بنیان شکل می‌گیرد که تداوم آن، سبب توسعة اقتصاد دانش‌بنیان می‌شود.

بدون شک اگر همایش ملی طلای سبز بین‌المللی شود و فرصتی که برای گردهم‌آمدن متخصصان و فعالان این رشته فراهم می‌آورد بتواند از مرزهای کشورمان فراتر برود و جنبه جهانی پیدا کند، می‌تواند ایجادکننده شرایطی باشد که روابط مناسبی میان محققان ایرانی و خارجی را شکل بدهد. در چنین حالت و موقعیتی است که صنعت ما نیز می‌تواند به اطلاعات روز دنیا دست یابد و از مرزهای داخلی فراتر برود. این اقدام در نهایت ورود ما به بازار‌های بین‌المللی بر اساس اقتصاد و تولید دانش‌بنیان را میسر می‌کند.

  • جمله‌ای منصوب به نابغه بزرگ ایرانی شیخ ابوعلی‌سینا وجود دارد با این عنوان که «غذا، دارو است»؛ شما تا چه میزان به مفهوم چنین جمله‌‌ای معتقد هستید و از اعتبار لازم علمی برخوردار است؟

بدون شک این گفته بوعلی سینا صحیح و روشنگرانه است. فاصلة میان غذا و دارو در برخی مواقع بسیار ناچیز و اندک است. به گونه‌ای که گاه غذا اگر درست و منطقی مصرف شود، می‌تواند تبدیل به یک دارو و نیاز اساسی بدن شود. نکته دیگر این‌که، یک فرآورده می‌تواند در یک مقدار معین غذا قرار داشته باشد، در یک دُز دیگر دارو به حساب آید و بیش‌تر از حد معین سم محسوب شود.

در واقع فاصله و حد تشخیص بین غذا، دارو و سم گاهی بسیار کم و باریک است. برای نمونه، آب را در نظر بگیرید که یکی از حیاتی‌ترین عناصری است که انسان مصرف می‌کند. آب اگر در حد 4 تا 5 لیوان مصرف شود، نوشیدنی است؛ اگر بیش‌تر از این حد مصرف شود، می‌تواند تحت عنوان دارو به حساب آید و اگر خیلی بیش‌تر از حد معمول استفاده شود، خطرهایی را برای سلامتی انسان به‌وجود می‌آورد.

به همین سبب است که بزرگان و محققان به این موضوع اشاره دارند که غذا و دارو خیلی به هم نزدیک هستند. به همین خاطر، اگر رژیم غذایی و تغذیة مناسبی داشته باشیم، دیگر نیازی به استفاده از دارو به صورت گسترده و امروزی نخواهیم داشت. غذاها در درمان بسیاری از بیماری‌ها می‌توانند سبب بازگشت سلامتی شوند و از همین نکته می‌توان نتیجه گرفت که غذا یکی از مهم‌ترین داروهایی است که علاوه بر پیشگیری از ابتلا به بیماری، در درمان نیز مؤثر است.

  • فکر می‌کنید مردم چگونه می‌توانند در تشخیص و شناخت مکمل‌ها و دارو‌های گیاهی موفق عمل کنند به نحوی که سلامت آنها با مصرف مناسب و منطقی غذا و دارو تامین شود؟

برای تحقق این امر می‌توان از ابزارهای مختلفی بهره گرفت. برای نمونه، می‌توان تحت عنوان سلامتکدة طب سنتی یا سلامتکدة گیاهان دارویی یا مرکزی که عملکردی مشابه این گونه مراکز داشته باشد، محل‌هایی برای مراجعة مردم و اطلاع‌رسانی ایجاد کرد. به نحوی که خدمت‌رسانی و دادن آگاهی درباره بیماری و درمان علمی و منطقی باشد. در این‌صورت مردم به راحتی مشکلات خود را برطرف خواهند کرد و اطلاعات لازم را در مورد یک فرآورده به دست می‌آورند.

علاوه بر همه این‌ها که گفته شد، برچسب‌گذاری روی بسته‌بندی محصولات یکی از اقدام‌هایی موثری است که می‌تواند تأثیر بسیار خوبی بر افزایش آگاهی‌های عمومی بگذارد؛ این برچسب‌گذاری باید به زبان ساده باشد تا هر فردی با هر سطحی از دانش قادر به درک آن باشد و بتواند استفاده لازم را از آن ببرد. در این صورت است که ارتباطی مناسب با مردم برقرار می‌شود و به شناخت کافی مردم از فرآورده‌ها می‌انجامد.

 

 

  • ·توسعة صنعت دارو‌های گیاهی و فرآورده‌های طبیعی تا چه اندازه می‌تواند در افزایش سطح سلامت جامعه تأثیرگذار باشد؟

 

ایران از پتانسیل و ظرفیت بسیار خوبی در تنوع گیاهان دارویی برخوردار است. با توجه به این مسئله که به‌طور معمول گیاهان دارویی بومی هر منطقه بر سلامت مردم ساکن در منطقه مورد‌نظر تأثیر جدی‌تری می‌گذارد، به این ترتیب می‌توان روی شناخت داروهای گیاهی کار کرد. به ویژه اگر زمان، مقدار و علت مصرف این دارو‌ها برای مردم تبیین شود می‌توانیم شاهد افزایش سطح سلامت جامعه باشیم.

 

در کشور ما با وجود تمامی فعالیت‌ها و تحقیقاتی که در زمینه گیاهان دارویی، داروهای گیاهی و فرآورده‌های طبیعی صورت گرفته است، در حال حاضر هم‌چنان از گیاهان دارویی به‌صورت سنتی و سینه‌ به سینه استفاده می‌شود که گاهی استفاده از چنین شیوه‌ای صحیح و برخی اوقات نیز ناصحیح است. به کارگیری اطلاعات نادرست به گونه‌ای است که افراد را به اشتباه می‌اندازد و همین موضوع باعث می‌شود که گاهی حتی استفاده از گیاهان دارویی و داروهای گیاهی تاثیرهای منفی و نامناسبی بر سلامت فرد بگذارد. به همین خاطر است که باید به‌صورت ویژه فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی لازم و گسترده‌ای صورت بگیرد تا منجر به ارتقای سلامت عمومی در خصوص استفاده از گیاهان دارویی و طب سنتی شود. این موضوع بسیار مهم است که کاربرد صحیح فرآورده‌های دارویی به روشنی و به صورت علمی و صحیح برای همه اقشار مردم روشن شود.

 

 

  • ·ایجاد سلامتکده و داروخانه‌های گیاهی تا چه میزان می‌تواند به نهادینه شدن مصرف دارو‌های گیاهی کمک می‌کند و استفاده گسترده از فرآورده‌های طبیعی را در پی داشته باشد؟

 

به عقیدة من هر چیزی که اطلاعات مردم را به‌صورت علمی افزایش دهد، می‌تواند در نهادینه شدن چنین امری مؤثر باشد. متأسفانه اکنون بسیاری از فرآورده‌هایی که در بازار عرضه می‌شود و محل‌های عرضة این فرآورده‌ها چندان استاندارد نیستند و حتی در برخی مواقع غیربهداشتی هستند. این موضوع سبب گمراه شدن مردم می‌شود.

 

باید افراد متخصص و داروساز و دیگر افرادی که به صورت فعال در حوزة طب سنتی و سلامت غذا فعالیت می‌کنند و با گیاهان دارویی آشنایی کافی دارند، در محلی مشخص و معتبر مستقر شوند تا مردم به راحتی به چنین محل‌هایی دسترسی داشته باشند و بتوانند به راحتی مشکل خود را عنوان کنند و متخصصان بر اساس اصول و شواهد علمی راهنمایی‌های لازم را در این زمینه انجام دهند.

 

در صورت تحقق این امر می‌توانیم در طول زمان ارتقای سلامت و افزایش آگاهی‌های مردم را شاهد باشیم. چنین فعالیت فراگیر و همه‌جانبه‌ای که از پشتوانه علمی برخوردار است، در نهایت می‌تواند منجر به نهادینه شدن مصرف صحیح دارو ‌شود. بدون شک این پایگاه‌ها می‌توانند تأثیر مستقیمی در استفادة بهینه از دارو‌های گیاهی و فرآورده‌های طبیعی نیز داشته باشند.

 

 

  • ·بسیاری معتقدند دارو‌های گیاهی فقط دارو نیستند بلکه می‌توانند مکمل یا چیزی میان غذا و دارو به حساب آیند. نظر شما در این‌باره چیست؟

 

تصور من این است که بر اساس مواد مؤثره‌ای که در هر فرآوردة گیاهی وجود دارد، می‌توان آن فرآورده را اول به‌صورت مکمل غذایی که تأمین‌کنندة بخشی از نیاز تغذیه‌ای از جمله ریزمغذی‌ها و درشت‌مغذی‌های مورد نیاز بدن فرد است، مصرف کرد و دوم این‌که می‌توان بر اساس ترکیبات هر فرآورده آن را به‌صورت دارو و البته تحت نظر پزشک مورد استفاده قرار داد.

 

در برخی از ترکیبات که در کارگاه‌های سومین همایش ملی طلای سبز نیز به آن اشاره شد، مواد مؤثره‌ای وجود دارد که اگر تحت نظر متخصص مصرف نشود، می‌تواند خطر ساز باشد و به سلامتی فرد لطمه بزند. در نتیجه این گونه از فرآورده‌ها نباید خودسرانه مصرف شوند.

 

در میان فرآورده‌های طبیعی گروه دیگری از مواد نیز وجود دارد که ترکیبات مؤثرة ملایم‌تری دارند. این گروه از فرآورده‌ها را می‌توان به‌عنوان مکمل‌های غذایی به حساب آورد و مصرف کرد. استفاده از این دست فرآورده‌ها در مقدار مصرفی معمول، نگرانی و خطر خاصی برای مصرف‌کننده به وجود نمی‌آورد. البته باید توجه کرد که مصرف‌کننده باید از شناخت کافی در این زمینه برخوردار باشد. یعنی لازم است که فرد به دقت این فرآورده‌ها، میزان و زمینه‌های مصرف آن را بشناسد و بداند به چه شیوه‌ای باید از آنها بهره ببرد.

 

 

  • ·به عقیدة شما طب سنتی چگونه می‌تواند با طب نوین ارتباط برقرار کند و آیا این رابطه می‌تواند در پیشرفت عملکرد و کارکرد پزشکی تأثیرگذار باشد؟

 

طب سنتی ریشه در تاریخ و اعتقادات ما دارد. کشور ما از سابقه‌ای طولانی در مکتب‌ پزشکی برخوردار است. به عقیده من لازم است ما طب سنتی کشورمان را دوباره احیا و به روز کنیم تا بر اساس اطلاعاتی که از آن به دست می‌آوریم، بتوانیم در عرصه پزشکی مدرن از آن بهره ببریم. بدون شک اگر این امر محقق شود، هزینه‌های درمان و بار بیماری‌ها کاهش خواهد یافت.

 

به شخصه فکر می‌کنم طب سنتی و طب نوین نمی‌توانند جایگزین یکدیگر شوند. هرکدام از روش‌های نوین پزشکی و شیوه‌های قدیمی طب سنتی جایگاه ویژة خود را دارند. طب نوین و طب سنتی می‌توانند در کنار یکدیگر هم‌افزایی داشته باشند و در ارتقای سلامت و رفع دردها و ناراحتی‌های مردم مؤثر واقع شوند. بدون شک هر کدام اصول و پایة خاص به خود را دارند و باید مسیر‌های خود را طی کنند، ولی در آخر فکر می‌کنم اگر در کنار یکدیگر باشند می‌توانند از بیش‌ترین حد اثرگذاری در سلامت برخوردار شوند.

 

 

 

 

 

 

غذا و دارو یک نشریه تخصصی حوزه سلامت و بهداشت و درمان میباشد که با توزیع هدفمند و تخصصی، به منظور ایجاد پل ارتباطی مستحکم تر میان اساتید، تولید کنندگان و وارد کنندگان با مخاطبان عرصه سلامت منتشر میگردد.

آدرسایران، تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک ساعی، روبروی رسانه‌های تصویری ، بن‌بست نعمتی، پلاک۷

    88203845 21 (98)+

   88198520 21 (98)+