تحلیل بازار دارویی ایران و جذب سرمایه گذار خارجی

نویسنده: دکتر مرسده میرسلطانی مشاور توسعه بازار

    mercedemirsoltani@yahoo.com

 soltani

جایگاه صنعت دارو در دنیا:دارو یکی از مهم‌ترین اقلام تجاری و استراتژیک در جهان به شمار می‌رود، چراکه به لحاظ اثرگذاری بر سلامت و امنیت جوامع و نیز سودآوری، حائز اهمیت می باشد. صنعت داروسازی یکی از کلیدی ترین و پرسودترین صنایع جهان برشمرده می شود، بطوریکه داشتن صنعت دارو به منزله یکی از شاخصهای مهم توسعه یافتگی کشورها تعریف می شود. صنعت دارو یک صنعت آینده محور است که طبق آمار جهانی بعد از صنعت ارائه خدمات، بیشترین درصد آینده محوری به صنعت دارو اختصاص دارد. رویکرد آینده نگر از اهداف کلان در صنعت دارو می باشد و همگامی با تغییر و تحولات یکی از نیازهای این صنعت است. آمارها حاکی از آن هستند که رشد مخارج مصرفی جهانی دارو در سال 2014- 2015به اوج خود رسیده و این رشد تا سال 2018با عملیاتی شدن تعداد بیشتری از داروهای نوآورانه و نیز افزایش قیمت با شیبی ملایم، ادامه خواهد داشت. طبق پیش بینی ها در سال 2018 مخارج جهانی دارو به 1.5 تریلیون دلار خواهد رسید. از نظر سودآوری در میان صنایع مختلف در دنیا صنعت دارو در سال 2016در داروهای ژنریک رتبه اول و در داروهای تجاری رتبه چهارم را کسب کرده است. پیش بینی ها نشان می دهد که تا سال2025 همواره سرطان اولین بیماری مرگ آور در دنیا است و بیماریهای قلبی و عروقی، مغزی و ایدز بیشترین عامل مرگ و میر در دنیا خواهند بود.نتایج آینده پژوهی جوامع نشان می دهد که دنیا با افزایش جمعیت، تغییر سن جمعیت به سمت سالخوردگی، تغییر سبک زندگی و ایجاد دنیای ماشینی و دیجیتالی، شاهد کاهش ابتلا به بیماری های حاد و مرگ و میرهای ناگهانی و در مقابل افزایش ابتلا به بیماری های مزمن باشد، همچنین پدیده پیری که زمانیناخواسته بود، در آینده ای نه چندان دور بخشهایی از آن قابل کنترل می شود. با ایجاد این تغییرات در جوامع، نوع و بار مصرفی داروها در دنیا تغییر خواهد کرد.

جایگاه ایران به لحاظ اقتصادی در دنیا: ایران صاحب اقتصادی بزرگ و موقعیتی استراتژیک در خاورمیانه و دنیا می باشد بطوریکه صندوق بین‌المللی پول، ایران را به‌عنوان هجدهمین اقتصاد بزرگ دنیا معرفی کرده و پیش‌بینی می کند که تولید ناخالص داخلی ایران بر اساس شاخص برابری قدرت خرید در سال 2017 از مرز 1.5تریلیون دلار عبور کند. همچنین فهرست صندوق بین المللی پول در سال 2016نشان می دهد که ایران در میان 191 کشور رتبه 27 تولید ناخالص داخلی بر پایه نرخ تبدیل ارز را داشته است. با وجود تحریم ها و فشارهای جهانی به ایران، تولید ناخالص داخلی ایران در حال رشد می باشد.

تحلیل بازار دارویی ایران:بر اساس گزارش موسسه بیزینس مانتیور، عامل اصلی جهت توسعه بازار دارویی ایران، تولید مواد اولیه است. این اقدام علاوه بر جلوگیری از تاثیر بیشتر نوسانات ارزی، هزینه‌های تولید دارو را کاهش و رقابت‌پذیری بین‌المللی را افزایش می دهد. رشد بخش دارویی ایران، با توجه به بهبود ارائه مراقبت‌های بهداشتی و افزایش جمعیت، بر اساس حجم دارو خواهد بود. به دلیل سطح تورم تمایل ایرانی ها بیشتر مصرف داروهای ژنریک است. به دلیل تحریم‌ سیستم بانکداری ایران در سال 2012، با وجود آنکه دارو از تحریم‌ها معاف است، حوزه دارویی ایران با چالشهای زیادی روبرو شد. واردات مواد اولیه و محصولات نهایی تحت تاثیر محدودیت‌ مبادلات مالی قرار گرفت، ارزش ریال ایران کاهش یافت و درنتیجه ایران با کمبود دارو، افزایش قیمت دارو و افزایش هزینه واردات آن مواجه شد. حدود دو سوم مواد اولیه دارو در ایران وارداتی است که به دلیل تحریم ها واردات مواد اولیه دارویی اغلب از چین و هندوستان صورت گرفت. ولیکن در حال حاظر تعداد زیادی از داروهای وارداتی، بصورت داخلی تولید می‌شوند و شرکت‌‌های داخلی در نتیجه تحریم‌ها، سهم بیشتری از بازار دارویی ایران کسب کرده‌اند. حال در شرایط پسا تحریم به نظر می رسد با کاهش هزینه مبادلات مالی، تسهیل روند انتقال پول در بانک‌ها و نیز سرمایه گذاری شرکتهای دارویی بزرگ جهان در ایران، هزینه تامین مواد اولیه و اقلام دارویی وارداتی کاهش یافته، از طرفی بازار رقابتی مثبتی در حوزه دارویی ایجاد شود و بازار شاهد کاهش قیمت دارو، افزایش کیفیت دارو و انتقال تکنولوژی روز دنیا به ایران باشد.

نمودارهای مربوط به آینده نگاری وضعیت دارو در ایران حاکی از آن است که میزان رشد فروش داروهای ژنریک و معمولی تقریباً ثابت است، اما داروهای بیوتکنولوژی دارای رشد فزاینده ای خواهند بود، بنابراین تولید داروهای بیوتکنولوژی نقش حیاتی تری در صنعت دارویی ایران خواهد داشت. در شرایط کنونی گروه داروهای درمانی سرطان، دیابت، قلب و عروق، تنفسی، مغز و اعصاب و روان، گوارش و جنسی در ایران می توانند بازار خوبی داشته باشند.

طبق آمار منتشره نرخ مصرف دارو در ایران بسیار بالا است، بطوریکه هر ایرانی در سال 340 عدد دارو( حدودا یک عدد دارو در روز) مصرف می کند. ایران از نظر مصرف دارو در میان کشورهای آسیایی بعد از چین رتبه دوم و در دنیا رتبه بیستم را دارد. متوسط تجویز تعداد دارو در هر نسخه توسط پزشکان در دنیا حدود 2 قلم دارو می باشد که این مقدار در ایران معادل 3.5 قلم دارو است .پیش بینی سرانه ریالی مصرف دارو  در سال 1404شمسی ، مبلغ 62 هزار تومان است که اگر سیاست های کنترلی رعایت شود این رقم 50 هزار تومان خواهد بود. بر اساس آمارنامه دارویی در سال 1395، قرص متفورمین 500 میلی گرم با یک میلیارد و چهارصد میلیون عدد بالاترین میزان مصرف را در بازار دارویی ایران داشته است، قرصهای آسپرین 80 میلی گرم، سرماخوردگی بزرگسالان و لوزارتان 25 میلی گرم با مصرف بیش از یک میلیارد عدد در رده های‌ دوم، سوم و چهارم بازار دارویی قرار دارند. کپسول آموکسی سیلین 500 میلی گرم با نهصد و شصت میلیون عدد در رتبه پنجم داروهای پرمصرف ایران است. از منظر فروش ریالی، کپسول آموکسی سیلین 500 میلی گرم با فروشی بالغ بر 2 هزار میلیارد ریال بالاترین رتبه را دارد. بر اساس آمارنامه دارویی سال 1395 میزان کل فروش در بازار دارویی ایران، 41 میلیارد عدد به ارزش بیش از 152 هزار میلیارد ریال بوده است. مقادیر آمارنامه دارویی سال 1394 ایران حاکی از ان است که قرص آسپرین با یک میلیارد و سیصد و سی میلیون عدد رتبه یک پرمصرفترین دارو را داشته که در سال بعد (1395) جای خود را به متفورمین 500 میلی گرم داده است. در سال 1394 متفورمین و رانیتیدین با فروش بیش از یک میلیارد و دویست میلیون عدد در رده‌ دوم و سوم بازار دارویی قرار داشته اند و قرص سرماخوردگی بزرگسالان با حدود یک میلیارد عدد در رتبه پنجم داروهای پرمصرف در ایران بوده است. بر اساس آمارنامه دارویی سال 1394 میزان کل فروش در بازار دارویی ایران، نزدیک به 36 میلیارد عدد به ارزش بیش از 130 هزار میلیارد ریال بوده است.

زنجیره تامین دارویی ایران: در زنجیره تامین دارویی ایران، تقریبا حدود 100 تولید کننده، 130 وارد کننده، 30 پخش کننده و 10 هزار داروخانه فعال است.‌ طبق آمارنامه دارویی در سال 95 ارزش ریالی تولید دارو در ایران حدود 70 درصد، تولید قراردادی 3 درصد و واردات 27 درصد است. از نظر عددی 97 درصد سهم تولید داخل و3 درصد سهم واردات است. این آمار نشان می دهد3 درصد سهم واردات در بازار دارویی ایران، 27 درصد تخصیص منابع دارد.

صنعت داروسازی در ایران 50 درصد خودکفایی کامل دارد و یکی از مصادیق عینی اقتصاد مقاومتی است. 27 شرکت از شرکتهای دارویی در بازار بورس ایران قرار دارند. در سال 1395، در میان صدها شرکت بورسی از گروه‌های مختلف، رتبه اول در شفافیت بالا و قابل اتکا بودن منابع نشر اطلاعات به یک شرکت دارویی اختصاص داده شد. در ایران هلدینگ های دارویی نقش اساسی در سیاستهای بازار دارویی دارند که اخیراً نیز تولید تحت لیسانس ویا مشارکت با سرمایه گذاران خارجی مورد توجه این هلدینگ ها قرار گرفته است.

سرمایه گذاری شرکتهای خارجی در ایران: گردش مالی بازاری بالغ بر 4 میلیارد دلار، با رشد میانگین سالانه 28 درصد، رشد سرمایه گذاری سالانه 13 درصد، میانگین حاشیه سود خالص سالانه 27 درصد و سود عملیاتی 38 درصد، بازار بسیار جذابی برای سرمایه گذاری شرکت های معتبر دارویی جهان است. پس از لغو تحریم‌ها، شرکت‌های مطرح داروسازی تمایل به سرمایه گذاری در ایران داشته اند. اخبار رفت و آمد هیأت های تجاری خارجی نشان می دهد، موقعیت خاص صنعت دارویی ایران بسیار مورد توجه سرمایه گذاران خارجی بوده است. ریچارد برگ استورم مدیرعامل فدراسیون صنایع و اتحادیه های دارویی اروپا می گوید: شرکت‌های داروساز جهانی مشتاق به ایجاد فضای تحقیقاتی یا تولید دارو در ایران هستند. از جمله این شرکتها می توان شرکت دارویی کمو سوئیس به عنوان سرمایه گذار خارجی در ایران را نام برد. همچنین شرکت آستلاس که بر اساس بیانات مدیر عامل این شرکت، ایران یکی از پُر بازده‌ترین کشورها در زمینه تولید داروهای تحت لیسانس می باشد. نمونه دیگر، سرمایه گذاری شرکت نوونوردیسک جهت ساخت کارخانه تولید داروهای مدرن دیابت در ایران با سرمایه 70 میلیون دلار می باشد.بر اساس گزارش بی‌ام‌آی، انتظار رشد مداومی برای بخش دارویی در ایران می رود.

حمایت دولت ایران از سرمایه گذاری خارجی: دولت ایران از سرمایه گذاری شرکتهای معتبر دارویی در ایران استقبال می کند. در وب سایت وزارت بهداشت و درمان از سرمایه گذاری خارجی در بخش های مربوطه به تحقیق توسعه و تولید داروهای ژنریک و برند، تحقیق توسعه و تولید داروهای بیوسیمیلار و محصولات نوین، بازسازی صنایع دارویی جهت توسعه زیرساخت و ارتقاء کیفیت تولید، پالایشگاه پلاسما و تولید فرآورده های مشتق از پلاسما، تولید تحت لیسانس در کشور و توسعه زیرساخت ها و فناوری تولید تجهیزات پزشکی بخصوص ایمپلنت های دندانی، لنزهای داخل چشمی، تیوب های سی تی اسکن و فایبرهای صافی دیالیز، اعلام حمایت شده است.

 

 

غذا و دارو یک نشریه تخصصی حوزه سلامت و بهداشت و درمان میباشد که با توزیع هدفمند و تخصصی، به منظور ایجاد پل ارتباطی مستحکم تر میان اساتید، تولید کنندگان و وارد کنندگان با مخاطبان عرصه سلامت منتشر میگردد.

آدرسایران، تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک ساعی، روبروی رسانه‌های تصویری ، بن‌بست نعمتی، پلاک۷

    88203845 21 (98)+

   88198520 21 (98)+