تجویز ترانیل سیپرومین منسوخ در فیلم خفگی

 

حامد محمدی کنگرانی-روانپزشک، عضو کمیته روان درمانی (دبیر بخش خانواده‌درمانی) و کمیته رسانه انجمن روانپزشکان ایران

سال‌ها پیش، نقدی در مورد رعایت اصول علمی و پزشکی در سینما و تلویزیون ایران و جهان خواندم که دقت فیلم "فراری" ساخته "اندرو دیویس" در سال 1993 را با سریال "روزگار جوانی" ساخته " شاپور قریب" و "اصغر توسلی" مقایسه کرده بود.

در فیلم فراری در یک صحنه پر‌هیجان و نفس‌گیر، "هریسون فورد"، پزشک فراری، عکس رادیولوژی بیمار را می‌بیند و در حین فرار، تشخیص و نظر کاملاً علمی می‌دهد اما در سریال روزگار جوانی دانشجوی سال اول یا دوم پزشکی که فقط دروس عمومی و تک و توک اختصاصی را به‌صورت تئوری خوانده، جان بیماری را با عملیات احیا ( تنفس و ماساژ قلبی و ریوی) نجات می‌دهد و افتخار می‌کند که یک پزشک است! نمونه‌هایی از این ‌دست در سینمای ایران و جهان و همچنین تلویزیون زیاد است تا جایی که هنوز هم شاهد این طنز بزرگ هستیم که شوک الکتریکی را از روی لباس(!) به افراد می‌دهند.

با این ‌وجود و اتفاق‌هایی که در سینمای ایران و جهان می‌افتد، انجام این اشتباه‌ها از سوی برخی از کارگردان‌ها، بعید به نظر می‌رسد چراکه بنا بر حرفه‌ای بودن آن‌ها توقع می‌رود که حداقل با رعایت اولین اصول و دانستن پایه‌ای‌ترین مواردی که در فیلم به آن‌ها اشاره می‌کنند، به منطقی‌تر شدن درام خود کمک کنند.

یکی از این افراد، فریدون جیرانی است. آخرین ساخته جیرانی، "خفگی" تریلری جنایی است و داستان از اینجا شروع می‌شود که نسیم ( پردیس احمدیه) در بیمارستان روانپزشکی بستری می‌شود. همسر او ( نوید محمد زاده) با صحرا مشرقی ( الناز شاکر دوست) پرستار بیمارستان روانپزشکی، آشنا می‌شود. در ادامه ظاهراً رابطه عاطفی بین آن‌ها شکل می‌گیرد و در طی آن همسر صحرا از پرستار برای وخیم نشان دادن وضعیت روانی او درخواست‌هایی می‌کند. همه این موارد نشان‌دهنده اهمیت موضوع پزشکی و روانپزشکی در فیلمنامه و داستانی است که کارگردان آن را انتخاب کرده است. اما از فرد حرفه‌ای در سینما ایران یعنی فریدون جیرانی توقع می‌رود که در حین پیشبرد داستان، هنگام نوشتن فیلمنامه، مشاوره پزشکی با دوستان این حوزه داشته باشد. اما در ادامه چه می‌شود؟

گذشته از به کار بردن کلمه تیمارستان که سال‌هاست به علت بار منفی و توهین‌آمیز بودن آن منسوخ ‌شده و استفاده نمی‌شود، در این فیلم بارها و بارها این کلمه شنیده می‌شود، درحالیکه هیچ توجیه هنری و سینمایی قابل قبولی بر این اصرار وجود ندارد. اما مورد مهم‌تر در صحنه‌های ابتدایی فیلم اتفاق می‌افتد. در فیلم صحبت از تزریق دارویی به نام "ترانیل سیپرومین" به نسیم می‌شود که نشان می‌دهد در این مورد از یک پزشک متخصص نظرخواهی شده، درحالی‌که این دارو یکی از داروهای منسوخ‌ شده‌ای است که من به‌عنوان یک روان‌پزشک و متخصص اعصاب و روان، با سابقه 10 سال کار حرفه‌ای، از آن استفاده نکرده‌ام و حتی نشنیده‌ام که همکاران پزشک دیگر هم، از آن استفاده کنند. حتی می‌توانم بگویم احتمال وجود این دارو در بازار ایران، به علت پر عارضه بودن، بسیار کم است.

اما کارگردان و فیلمنامه نویس باید دلیلی برای این انتخاب، داشته باشند که در ادامه داستان می‌بینیم نه‌تنها دلیلی ندارند که همین روند را ادامه می‌دهند و اشتباه‌های علمی – پزشکی، بزرگ‌تر و بیشتر می‌شوند؛ تا جایی که قرار است صحرا بنا به درخواست مسعود، بیماری نسیم را بسیار وخیم گزارش کند و او از اصطلاح " دیس تایمیا" و "سیکلو تایمیا" استفاده می‌کند. اصطلاح‌هایی که می‌تواند برای مخاطب جذاب و سؤال‌برانگیز باشد و این سؤال را در ذهن او ایجاد کند که این موارد چه مشکلات بزرگی را می‌تواند به وجود آورد؟ درحالی‌که این دو اصطلاح حتی در زمره اختلال‌های روانپزشکی هم نیستند و بسیاری از افراد یک جامعه این ویژگی‌های خلقی را دارند و به‌هیچ‌وجه نیازی به بستری شدن و حتی درمان دارویی ندارند و کارگردان و فیلمنامه‌نویس که می‌خواهند بیماری روانپزشکی را بستر داستان خود کنند؛ می‌توانستند با اندک پرس‌وجویی به این آگاهی برسند که "دیس تایمیا" به معنای کج‌خلقی ادواری افرادی است، که معمولاً در طول زندگی خلقی عبوس و غمگین دارند و "سیکلو تایمیا" به معنای خلق ادواری افرادی است که در طول زندگی خلق متغییری دارند و گاهی غمگین و گاهی شاد هستند؛ بدون اینکه کارشان به بستری شدن بکشد.

اما چرا این اشتباه‌ها باید پیش بیاید وقتی‌که به ‌سادگی و بدون اینکه ضربه‌ای به داستان فیلم وارد آید، می‌شود از داروهای دیگری نام‌ برده شود که توجیه پزشکی دارد یا به‌جای "سیکلوتایمی" یا "دیس تایمی" از تشخیص نزدیک به فضای فیلم چون " اختلال دو قطبی" یا "اسکیزو افکتیو" استفاده می‌شد، که کاملاً علمی و قابل توجیه بود؟

آیا درست بودن این موارد اختلالی در روند فیلمنامه به وجود می‌آورد یا فیلم‌ها و مجموعه‌هایی که در سینمای جهان و حتی ایران با رعایت اصول علمی و پزشکی ساخته‌ می‌شوند از جذابیتشان کم شده یا بالعکس تبدیل به تجربه‌های موفقی شده‌اند و توانسته‌اند به کارهای ارزشمند و ماندگار تبدیل شوند؟!

 

 

 

غذا و دارو یک نشریه تخصصی حوزه سلامت و بهداشت و درمان میباشد که با توزیع هدفمند و تخصصی، به منظور ایجاد پل ارتباطی مستحکم تر میان اساتید، تولید کنندگان و وارد کنندگان با مخاطبان عرصه سلامت منتشر میگردد.

آدرسایران، تهران، خیابان ولیعصر، خیابان توانیر،خیابان نظامی گنجوی،خیابان پیوند،کوچه حماسی، پلاک 26 

    88203845 21 (98)+

   88198520 21 (98)+