سلامت بیش از 70 درصد مکمل‌ها مورد تایید نیست!

 

ششمین همایش مکمل­‌های غذایی و رژیمی با حضور دکتر عباس کبریایی‌زاده (رییس سندیکای تولیدکنندگان مکمل‌های رژیمی و غذایی ایران)، دکتر هدایت حسینی( ­رییس انستیتو تحقیقات تعذیه‌ای و صنایع غذایی کشور و دبیر علمی همایش)، دکتر محمد خدادوست( رییس مرکزتحقیقات پزشکی قانونی) و دکتر غلامرضا اصغری( معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رییس سازمان غذا و دارو ) و جمعی دیگر از مسئولین، پزشکان، متخصصان تغذیه، مربیان ورزشی و علاقمندان که در اولین ساعت­های روز سه­شنبه 29 خرداد، در سالن همایش هتل المپیک تهران، حضور بهم رسانده بودند؛ آغاز به کار کرد.

هفت سال قبل اطمینانی به نیمی از مکمل­ها نبود

دکترکبریایی‌­زاده درباره فکر اولیه ایجاد همایش مکمل­‌های غذایی و رژیمی گفت: هفت سال قبل در هیات مدیره سندیکای تولیدکنندگان مکمل و درحالی ایده برگزاری همایش­ مکمل­های غذایی و رژیمی مطرح شد که نسبت به کیفیت، کارایی و سلامت بیش از نیمی از مکمل­‌ها در کشور اطمینانی وجود نداشت و زنجیره تامین مکمل بسیار نامطمئن بود.

رییس سندیکای تولیدکنندگان مکمل‌های رژیمی و غذایی ایران با اشاره به نشستی که در سال 1389 در ترکیه برگزار شد، اظهار داشت: در این نشست زمانی‌که صحبت از تولید مکمل‌ها و توسعه زنجیره مکمل­ها شد، مسئولین کشور ترکیه از هراس خود برای ورود به این حوزه گفتند چراکه باور داشتند، در زنجیره تامین مکمل‌ها باید از ابتدا روی کیفیت نظارت داشت و اگر وارداتی انجام می‌گیرد باید از مجاری قابل تعقیب و کنترل باشد و رعایت این موارد بسیار پیچیده و سخت است.

دکتر کبریایی‌زاده احراز کیفیت مکمل‌ها را امری آسان ندانست چراکه در تولید آن‌ها دایره گسترده­ای از ترکیبات مختلف چون املاح و عصاره‌های گیاهی و غیر گیاهی، دریایی و در بدترین حالت –همان‌طور که بارها عنوان شده – افزودنی­های غیرمجازی استفاده می‌شود که به راحتی قابل شناسایی نیستند.

آقای دکتر اصغری، ما نگران سلامت جوانان هستیم!

وی ادامه داد: سندیکا در سال 87 تشکیل شد و در همان سال تصمیم گرفته شد همایش­های زنجیره­ای با هدف ترویج موضوع سلامت برگزار شود که به لطف خدا بسیار در این زمینه موفق بودیم و یکی از نمودهایش همین همایش است.

رییس سندیکای تولیدکنندگان مکمل‌های رژیمی و غذایی ایران با اشاره به گروه بزرگ مصرف‌کنندگان مکمل، زنان باردار و شیرده و گروه‌های آسیب‌پذیری چون اطفال گفت: اگر از سلامت زنجیره مکمل‌ها مطمئن نباشیم، آسیب‌های بسیاری را در آینده شاهد خواهیم بود.

دکتر کبریایی‌زاده همایش‌های برگزار شده در این 6 سال را دارای شعار و اهداف مشخصی چون سندروم متابولیک، مکمل‌های مورد مصرف مادر و کودک و همچنین مکمل‌های ورزشی دانست و خطاب به دکتر اصغری معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رییس سازمان غذا و دارو گفت: آقای دکتر ما از نحوه تولید، توزیع و مصرف مکمل‌های ورزشی در میان جوانان نگران هستیم چراکه بیش از 70 درصد مکمل‌های مصرفی، سلامتشان مورد تایید نیست.

رییس سندیکای تولیدکنندگان مکمل‌های رژیمی و غذایی ایران در بخشی دیگر از صحبت­هایش ضمن انتقاد از سازمان­های مختلف که اهتمامی برای ساماندهی و مشارکت در رفع مشکلات این حوزه ندارند؛ گفت: وزارت ورزش یکی از ارگان­هایی است که بسیار می­تواند در این زمینه نقش ایفا کند و خوشبختانه در سال­های اخیر برخلاف گذشته حضور بیشتری داشته و فعالیت و همکاری گسترده­تری انجام داده است.

وی با بیان اینکه دکتر غلامرضا نوروزی( رییس فدراسیون پزشکی ورزشی و دبیرکل ستاد مبارزه با دوپینگ) از اعضای شورای سیاست­گذاری این همایش بوده‌اند و به‌دلیل سفر کاری در مراسم حضور ندارند از همکاری­های دکتر ملک محمدی که در افتتاحیه حضور داشتند، قدردانی کرد.

دکتر کبریایی‌زاده عرضه مکمل در پستوی باشگاه­ها و صندوق عقب ماشین­ها را شایسته نظام سلامت ندانست و گفت: احزار سلامت و کارایی مکمل­های ورزشی باید در تمام طول زنجیره، از تهیه مواد تا تولید و عرضه صورت بگیرد و این اطمینان باید وجود داشته باشد که تامین‌کننده از مواد و فرآیندهای معتبر در تولید مکمل استفاده کرده است.

رییس سندیکای تولیدکنندگان مکمل‌های رژیمی و غذایی ایران در ادامه از توجه وزارت بهداشت در این زمینه تشکر و عنوان کرد: اگر نگاهی به سلسله تاریخی تنظیم مقرارت بیاندازیم، خواهیم دید، زیرساخت قوانین و ساماندهی مکمل در سال 1378 گذاشته شده است و در این راستا جای تقدیر از تلاش­های دکتر دیناروند وجود دارد که برای سامان ساختارها، کارهای ارزنده­ای را انجام دادند و امروز هم در سازمان غذا و دارو، دکتر خانوی این وظیفه بزرگ را برعهده دارند و به خوبی در این زمینه فعالیت می­کنند.

در پایان هم ایشان از دکتر جعفرمیرفخرایی با عنوان جوان ِ پیرِ دیر نام برد که مشوق اصلی سندیکا برای شروع کار در زمینه مکمل­ها بوده است.

وی همچنین از دکتر سیدعلی کشاورز به‌عنوان ستون اصلی همایش‌های علمی و ترویجی نام برد و با توجه به مراسمی که برای بزرگداشت زنده یاد مرحوم تقی‌خانی با حضور خانواده­اش در نظر گرفته شده بود، گفت: بسیار برای من سخت است که از ایشان با عنوان مرحوم یاد کنم چرا که ایشان همواره از زمانی که ما دانشجو بودیم مانند یک پدر در کنار ما بود.

دکتر کبریایی‌زاده توضیح داد: در ابتدا که می‌خواستیم چنین فضایی را برای مکمل­ها فراهم کنیم، دکتر تقی­خانی خودش را درگیر نکرد اما با شروع فعالیت و شناخت بیشتری که پیدا کردند، به‌ویژه اینکه بحث مکمل­های ورزشی و سلامتشان برای ایشان مهم بود؛ شخصا پیش دکتر گودرزی -وزیر ورزش وقت- رفتند و این موضوع را مطرح و تلاش بسیار در ساماندهی مکمل‌های ورزشی انجام دادند. دکتر تقی­خانی همواره، همراهی خوب برای ما بودند و در شکل­گیری ساختار و نظام مکمل بسیار تاثیرگذاری داشتند تا زنجیره سالمی برای نظام مکمل شکل بگیرد.

رییس سندیکای تولیدکنندگان مکمل‌های رژیمی و غذایی ایران، موسسه رسایش را یکی دیگر از مشوق­های برگزاری این همایش دانست و اظهار امیدواری کرد، همه شرکت­کنندگان در ادامه برنامه­های این همایش سه روزه به نتایج بسیار خوب و مثمرثمری در زمینه مکمل­های غذایی و رژیمی برسند.

دستورکار ششمین همایش: کنترل کیفیت و پایش مکمل­های داخلی

دکتر هدایت حسینی (رییس انستیتو تحقیقات تغذیه­ای و صنایع غذایی کشور و دبیر علمی همایش) دومین سخنران مراسم افتتاحیه ششمین همایش مکمل‌های غذایی و رژیمی بود.

دکتر حسینی ضمن خوشامدگویی، گزارشی از روند شکل‌گیری بخش علمی ششمین همایش مکمل‌ها به حاضران، ارائه داد.

دبیر علمی همایش توجه اصلی در این دوره را «کنترل کیفیت و پایش مکمل­ها» دانست و عنوان کرد: طبق بیان مقام معظم رهبری، امسال سال توجه به کالای ایرانی است و از این رو توجه به کنترل کیفیت و پایش مکمل‌های داخلی در دستور ششمین همایش مکمل‌های غذایی و رژیمی قرار گرفته است.

دبیرعلمی ششمین دوره از همایش مکمل‌های غذایی و رژیمی تغییر در سبک زندگی را یکی از دلایل رو آوردن مردم به مصرف مکمل‌ها برشمرد و گفت: از آنجایی که در حال حاضر 96 درصد از بار بیماری­ها، به بیماری­های غیر واگیر اختصاص دارد؛ توجه به مصرف مکمل­ها در دنیا و ایران افزایش یافته است و میزان اهمیت آن بسیار متحول شده است.

دکتر هدایت حسینی یکی از اهداف اصلی این دوره از همایش را، انتقال اطلاعات روز در ارتباط با مکمل‌های غذایی و رژیمی برشمرد.

وی عنوان داشت: پایش و اثربخشی مکمل‌ها یکی از مباحث مطرح شده در این دوره خواهد بود چراکه مکمل‌ها از مواد بسیار زیاد و متنوعی که می­تواند به‌طور همزمان منابع حیوانی، گیاهی و دریایی داشته باشند؛ تهیه می‌شود. برای همین نیاز است از زمان تهیه تا وقتی‌که به‌دست مصرف‌کننده می‌رسند، مواد موثره آن‌ها و همچنین برچسب‌هایشان مورد بررسی و آنالیز جدی قرار بگیرد.

دکتر هدایت حسینی همچنین از برگزاری جلسات متعدد در شورای سیاست‌گذاری همایش برای انتخاب موضوعات این دوره خبر داد تا بدین نحو موضوع­هایی انتخاب شوند که درباره علم روز مکمل­ها است و می‌تواند برای متخصصان، دانشجویان و کسانی که در حوزه کنترل کیفیت، کار می‌کنند، مفید واقع شود.

وی همچنین برگزاری پنل سیاست‌گذاری در حوزه مکمل در اولین روز همایش مکمل­های غذایی و رژیمی را یکی از مهمترین پنل­های این رویداد دانست که با حضور مدیران عالی­رتبه دولتی برگزار می‌شود.

هدایت حسینی همچنین از برگزاری سمپوزیوم ورزشی برای ورزشکاران در این همایش خبر داد و گفت: باید حوزه تجویز را تخصصی کنیم و با آگاه­سازی جوانان و ورزشکاران تجویز و مصرف مکمل از طریق پیشنهادهای سینه به سینه و خودتجویزی را تا جایی که می­توانیم به حداقل برسانیم و این کار همت ویژه ورزشکاران و مربیان را می­طلبد.

دبیرعلمی ششمین دوره همایش مکمل‌های غذایی و رژیمی اظهار امیدواری کرد، تبادل اطلاعات به شکل بهینه در این همایش، منجر به ارتقاء کیفی مکمل‌ها، پایش و سلامت و انتقال اطلاعات به­روز، به شرکت­کنندگان باشد.

دکتر هدایت حسینی گفت: باید هم در گروه عام مردم و هم مصرف­کنندگان خاص و حرفه­ای فرهنگ‌سازی کنیم و سوءاستفاده از مکمل­ها را به حداقل برسانیم.

مکمل­‌ها حلقه مفقوده در مباحث ورزشی

در ادامه این مراسم دکتر تورج ملک‌محمدی (دبیر فدراسیون پزشکی ورزشی و رییس کمیته پزشکی فدراسیون کشتی) روی سن، حاضر و با تشکر از برگزارکنندگان این رویداد مهم و تاثیرگذار اظهار امیدواری کرد تا در دوره­های بعد همکاری بیشتری بین وزارت ورزش و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صورت بگیرد.

دکتر تورج ملک‌محمدی گفت: دکتر غلامرضا نوروزی(رییس فدراسیون پزشکی ورزشی) در حال حاضر در سریلانکا و در مجمعی هستند که به موضوع دوپینگ می­پردازد و برای همین نتوانستند در افتتاحیه این مراسم که برایشان اهمیت نیز داشت؛ حضور داشته باشند.

دکتر ملک‌محمدی بحث مکمل­ها را حلقه مفقوده در مباحث ورزشی کشور دانست و ادامه داد: من حدود یک دهه است که با تیم ملی کشتی به‌عنوان رییس کمیته پزشکی فدراسیون، کار می‌کنم و از نزدیک شاهد این موضوع هستم که بحث مکمل­های سالم و بی‌خطر تا چه حد ناشناخته و در عین حال ضروری و حیاتی برای ورزشکاران است.

وی با اشاره به این مطلب که در برخی موارد درست و غلط بودن مصرف یک مکمل از نظر دوپینگ، راه رفتن روی لبه تیغ، به حساب می­آید؛ اظهار داشت: خود ما هم در مواردی جدای از مسئله سلامت مکمل، به‌طور قطع به یک ورزشکار نمی‌توانیم بگوییم این مکمل از نظر دوپینگ مورد تایید است یا نه.

دبیر فدراسیون پزشکی ورزشی، تعیین ساز و کار قانونی برای مکمل­ها را یکی از ضروری­ترین موارد در این حوزه برشمرد و گفت: اشکال اینجاست که قانون بالادستی خاصی برای پیگیری مکمل­ها نداریم و با کسی که از داخل وسایل و یا ماشینش مکمل بیرون می­آورد و می‌فروشد، نمی‌توانیم برخورد کنیم؛ در حالی‌که در دنیا ساز و کار مشخصی در این موارد وجود دارد.

وی عدم هماهنگی بین ارگانی را یکی دیگر از نقاط ضعف در این حوزه برشمرد و ادامه داد: وزیر ورزش و فدارسیون، به سهم خود نهایت تلاش­ خود را می­کند و امیدواریم در آینده نزدیک، ساز و کارهای بهتری را در حوزه مکمل شاهد باشیم.

روحیه ورزشی دکتر تقی­خانی فراموش نشدنی است

در ادامه مراسم افتتاحیه، بزرگداشت زنده یاد دکتر محمد تقی­‌خانی، استاد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس با حضور دختر ایشان و نمایش کلیپی درباره فعالیت­هایشان برگزار شد؛ همچنین هدیه­ای به رسم یادبود و برای سپاسگزاری از خدمات مرحوم دکتر تقی­خانی با حضور دکتر غلامرضا اصغری، دکتر عباس کبریایی­­زاده، دکتر هدایت حسینی و دکتر جعفر میرفخرایی، به دختر ایشان اهدا گردید.

300باشگاه به دلیل توزیع مکمل پلمپ شدند

پس از پایان مراسم بزرگداشت، دکتر عبدالحمید احمدی (معاون فرهنگی، آموزش و پژوهش وزارت ورزش و جوانان) روی سن، حاضر شد. وی با ابراز خوشحالی از اینکه پشتکاری که وجود داشته، همایش مکمل­های غذایی و رژیمیرا به ششمین دوره خود رسانده است؛ گفت: قبل از هر چیز من هم به‌نوبه خود می­خواهم از استاد گرانقدر و فرهیخته «محمد تقی­خانی» یادی کنم. ایشان حق بزرگی بر گردن جامعه علمی و ورزشی کشور دارند. شخصیت فردی و اخلاقی دکتر برای همه ما الگو و نمونه بود؛ ضمن اینکه روحیه ورزشی ایشان همواره مد نظر ماست و از یاد نمی­بریم که دکتر بدون هیچ پیرایه و چشم­داشتی در حوزه ورزش و سلامت جامعه تا چه حد تاثیرگذار بودند و در عین اینکه جامعه ورزشی از خدمات ایشان بهره­مند بود؛ ارتباط صمیمی و نزدیکی با ورزشکاران داشتند و متاسفم که دکتر تقی­خانی را خیلی زود از دست دادیم.

دکتر عبدالحمید احمدی ایجاد فضای بهتر در جامعه برای ورزش را از دغدغه­های ویژه وزارت ورزش و جوانان دانست و ادامه داد: این وظیفه برعهده همه ما است تا به موضوع سلامت غذایی و مکمل اهمیت بدهیم. همچنین سلامت محیط و باشگاه‌های ورزشی بسیار باید مورد توجه قرار گیرد تا اگر محصولی ارائه می‌شود با سلامت مغایرتی نداشته باشد و برای مصرف‌کننده اتفاق بدی را رقم نزند.

وی بحث مکمل‌های غذایی و ورزشی را یکی از موضوعات مورد توجه در این سال­ها برشمرد و اظهار داشت: در برخی ورزشگاه­ها مکمل­هایی عرضه و توزیع می­شوند که مشکلات و مخاطرات زیادی را برای برخی به وجود آورده‌اند.

دکتر احمدی با بیان اینکه طی چند سال گذشته اهتمام جدی وجود داشته تا به وضعیت باشگاه­ها رسیدگی و ساماندهی شود، از فعالیت 21 هزار باشگاه ورزشی خبرداد که بخش زیادی از آ‌ن‌ها در حوزه بدنسازی و پرورش اندام فعالیت می­کنند.

وی اضافه کرد: طبق آماری که داریم در سال 92 و 93 حدود 50 درصد از باشگاه­ها فاقد مجوز بودند اما در طی چهار سال گذشته مجوزدار شده و تحت نظارت قرار گرفته­اند و تنها 5 درصد از آن‌ها مجوز ندارند. در سال 96 با بازرسی‌های دوره­ای که به جد در دستور کار وزارت بهداشت و جوانان بود با بسیاری از باشگاه­ها برخورد شد و 300 باشگاه به‌دلیل ارائه و توزیع مکمل، پلمپ شدند چراکه طبق قانون در هیچ باشگاه ورزشی و به هیچ عنوان مکملی نباید توزیع یا به فروش برسد و به غیر از جعبه کمک­های اولیه، هیچ دارویی نباید به افراد داده شود و برای همین برخورد خیلی جدی در صورت مشاهده، صورت می­گیرد.

معاون فرهنگی، آموزش و پژوهش وزارت ورزش و جوانان گفت: به دستور وزیر ورزش، کمیته نظارت بر سلامت وزارت ورزش تشکیل شده تا به موضوع سلامت، نظارت جدی و کامل داشته باشد و تخلفاتی که در جهت سلامت افراد رخ می­دهد، به جد دنبال شود تا فضایی امن و خالی از مخاطره در باشگاه­های ورزشی داشته باشیم.

وی در پایان، مهمترین نکته بحث مکمل‌ها را عدم آگاهی و ضعف آگاهی دانست و ادامه داد: آموزش و اطلاع‌رسانی باید جزء مهمترین موضوع­های مکمل­های ورزشی باشد و در این رابطه هرچقدر جامعه را آگاه و خطرهای موجود را گوشزد کنیم، زمینه استفاده مطلوب از مکمل‌ها را فراهم آورده­ایم و در مقابل آسیب­های استفاده سوء از آن‌ها را گرفته­ایم.

 

 

گیاهی بودن به معنای سلامت کامل محصول نیست

دکتر محمود خدادوست (مشاور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رییس مرکز تحقیقات پزشکی قانونی) دیگر سخنران مراسم افتتاحیه بود.

دکتر خدادوست با بیان اینکه رویکرد جهانی به سمت استفاده از طب سنتی رفته است؛ گفت: بسیاری از افراد صرف اینکه اعلام شود دارو یا مکملی گیاهی است، اسیر تبلیغات اغواگرایانه شده و در معرض آسیب‌هایی قرار می‌گیرند که در برخی موارد غیر قابل جبران است. وی استفاده از مکمل را تنها منوط به تجویز توسط متخصصان و پزشکان دانست و از عدم آموزش درمانگران برای حوزه مکمل انتقاد کرد.

رییس مرکز تحقیقات پزشکی قانونی اظهار داشت : هر گیاه دارویی ساده­ای نیز باید با تجویز پزشک و یا متخصص استفاده شود چراکه ترکیب داروی گیاهی با موارد دیگر می‌تواند مشکلات زیادی را برای فرد به وجود بیاورد؛ حالا حساب کنید چگونه می‌توان مکمل را با آن ترکیب پیچیده­ای که دارد، بدون تجویز پزشک استفاده کرد.

دکتر خدادوست به اهمیت سازمان جهانی بهداشت به استفاده از گیاهان دارویی و مکمل اشاره و عنوان کرد: به‌دلیل استفاده نادرست از مکمل­ها آسیب‌های شدید و غیر عمدی به افراد وارد شده است، به اضافه اینکه متاسفانه در این حوزه، درمانگران آموزش خوبی ندیده‌اند و نوعا دیده شده، مبانی درمانگری و اخلاقی را رعایت نکرده و از آن عبور می‌کنند.

رییس مرکز تحقیقات پزشکی قانونی استفاده از هر محصول مکمل و دارویی را -ولو اینکه ذکر شود گیاهی است-نیازمند مستندات و شواهد علمی کافی برای استفاده برشمرد و گفت:

مردم باید بدانند داروی ترک اعتیاد، کاهش و افزایش وزن، مکمل­های افزاینده میل جنسی و ... صد در صد گیاهی نداریم و فریب مکمل­ها و داروهای با برچسب غیر استاندارد را نخورند.

تقدیر از دکتر کشاورز و اسپانسرهای ششمین همایش مکمل

در ادامه مراسم افتتاحیه ششمین همایش مکمل­های غذایی و رژیمی، کلیپی درباره زندگی و فعالیت­های دکتر سیدعلی کشاورز نمایش داده شد.

دکتر سیدعلی کشاورز در سال ۱۳۳۱ در روستای دهنو از منطقه «ریگستان» از توابع شهر «زواره» در شهرستان «اردستان» استان «اصفهان» متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در روستاهای همجوار زادگاهش (روستاي معين‌آباد و نيرآباد)، سیکل اول تحصیلات متوسطه را در شهر زواره و سیکل دوم را در دبیرستان «صدوق» شهر «قم» گذراند. در سال ۱۳۴۹ موفق به اخذ مدرک «دیپلم» شد. به‌دلیل علاقه به وطن، تعصبات مذهبی و زندگی در جوار پدر و مادرش، در سال ۱۳۵۸، تنها پنج روز پس از دفاع از پايان‌نامه دكترای خود از فرانسه به ايران بازگشت. دکتر كشاورز پس از استخدام در دانشگاه تهران، سمت‌هايي چون رياست «مركز آموزش و تحقيقات بهداشتي كرمان» وابسته به دانشگاه تهران، معاونت آموزشي دانشكده بهداشت، مديریت دفتر ارزيابي معاونت آموزشي دانشگاه علوم پزشكي تهران را بر عهده داشت. در سال ۱۳۷۷ به درجه استادي نائل شد و در همان سال، كتاب «تغذیه و بهداشت عمومی» وي به‌عنوان كتاب برتر سال برگزيده شد. همچنین به مدت ۱۲ سال به عنوان مدير«گروه تغذيه و بيوشيمي دانشگاه علوم پزشكي تهران» انجام وظيفه نمود. اين استاد برجسته از بدو ايجاد بورد تخصصي تغذيه در وزارت بهداشت يعني حدود ۲۶ سال به‌عنوان دبير اين بورد فعاليت دارد. دکتر كشاورز بيش از ۱۰۰ مقاله علمي به زبان فارسي، انگليسي و فرانسوي دارد و ۱۲ كتاب در حوزه تغذيه، تأليف و ترجمه نموده است.

از این استاد گرانقدر حوزه تغذیه تقدیر به عمل آمد. همچنین با حضور دکتر کبریایی‌زاده و دکتر هدایت حسینی، لوح یادبودی به دکتر کشاورز که 5 دوره دبیری همایش را برعهده داشتند؛ تقدیم شد.

دکتر غلامرضا اصغری(معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رییس سازمان غذا و دارو) هم در پایان مراسم افتتاحیه ضمن سخنرانی کوتاهی که داشتند، ابراز امیدواری کردند این همایش سه روزه بتواند به ارتقاء کیفی محصولات مکمل کمک کند و همچنین اطلاعات و آگاهی ارزنده­ای به تمامی کسانی که با این حوزه درگیر هستند، به‌ویژه ورزشکاران و مربیان بدهد.

 

 

غذا و دارو یک نشریه تخصصی حوزه سلامت و بهداشت و درمان میباشد که با توزیع هدفمند و تخصصی، به منظور ایجاد پل ارتباطی مستحکم تر میان اساتید، تولید کنندگان و وارد کنندگان با مخاطبان عرصه سلامت منتشر میگردد.

آدرس: ایران، تهران، خیابان ولیعصر، خیابان توانیر،خیابان نظامی گنجوی،خیابان پیوند،کوچه حماسی، پلاک 26