چرا بی حسی در دندانپزشکی انجام می‎‎شود؟

 

از آنجا که برخی از بيماران به هنگام مراجعه به دندانپزشکی دچار ترس و استرس‎می‎‎شوند و گاهي اوقات حتي ممکن است عصبی شده و از انجام مراحل درمان جلوگیری نمایند، لذا بی حسی ضرورت‎می‎‎یابد.

 

تاثیر بی حسی

در درمان لثه و دندان، به‌واسطه بی حسی که اغلب به‌صورت موضعی انجام‎می‎‎شود، درد حس نخواهد شد و از این رو دندانپزشک به راحتی به کار خود مشغولمی‎‎شود. بی حسی با دو روش موضعي و تزريقي انجام‎می‎‎شود؛ روش موضعی تنها زمانی استفاده‎می‌گردد که دندانپزشک قصد دارد قسمت کوچکی از ناحیه دندان را تحت درمان قرار دهد. این کار به‌واسطه اسپری، مایع و یا ژل صورت‎می‎‎گیرد.‎‎ همچنین تزریق مایع بی حسی از طریق یک سوزن به لثه فرد واردشده و به‌وسيله يك سوآپ در محل مورد نظر ماليده مي‌شود. در روش بی حسی تزریقی که برای درمان‌های اساسی استفاده‎می‎‎شود، اين تزريق در فك بالا در محل نزديك به ناحيه مورد درمان وارد و برای فك پايين در ناحیه انتهایی فک، براي ايجاد بلاك عصبي، ماده بی حسی تزریق می‌گردد.

بی حس کننده

به‌طور کلی داروهای بی حس کننده دندان و لثه، در دندانپزشکی به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

  •    گروه اول، داروهایی هستند که در آن‌ها از ماده بی حس کننده لیدوکایین به همراه آدرنالین استفاده شده است. آدرنالین باعث می‌شود عروق خونی در ناحیه‌ای که آمپول بی حسی تزریق شده است، تنگ شده و داروی بی حسی لیدوکایین همان جا در کنار عصب دندان مانده و دندان را برای مدت طولانی بی حس کند. آدرنالین باعث افزایش تپش قلب نیز می‌شود، بنابراین افرادی که بیماری قلبی عروقی دارند، به‌دلیل تپش قلب نباید از این نوع داروی بی حسی استفاده کنند.
  •    گروه دوم در این دسته بندی، داروهایی هستند که فاقد آدرنالین بوده، بنابراین گرچه اثر کوتاه مدت‌تری دارند ولی افرادی که بیماری قلبی و یا تپش قلب بالایی دارند، باید از این دارو استفاده کنند، اگر شما بیماری زمینه‌ای دارید، حتما آن را با دندانپزشکان در میان بگذارید تا داروی بی حسی مناسب را برای‌تان تزریق کند.

اپی‌‌نفرین در داروهای بی حس کننده

   اپی‌‌نفرین (شناخته‌شده به‌عنوان آدرنالین) یک هورمون و انتقال‌دهنده عصبی است. آدرنالین باعث افزایش ضربان قلب، انقباض عروق و انبساط راه‌های هوایی شده و در بروز واکنش جنگ و گریز سیستم عصبی سمپاتیک مؤثر است. این هورمون معمولا در مواقعی که فرد هیجان بالا را تجربه می‌کند در بدن ترشح می‌شود.

وقتی داروی بی حسی دندانپزشکی به شما تزریق می‌شود، بدن سریعا تلاش می‌کند با افزایش جریان خون به آن ناحیه، آسیب را ترمیم کند، بنابراین می‌تواند داروی بی حسی را که به‌عنوان ماده خارجی شناسایی کرده است، از محل دور کند. اگر این پاسخ محافظت کننده بدن، ماده بی حسی را از محل تزریق دور کند، دهانتان مدت زیادی بی حس نمی‌ماند و دچار درد مربوط به کارهای دندانپزشکی می‌شوید. صد سال پیش این امر مشکل بزرگی در استفاده از داروهای بی حسی محسوب می‌شد. در سال 1897 مردی به نام ابل، آدرنالین را کشف کرد. در سال 1903 از آدرنالین به‌عنوان شریان بند، استفاده شد تا ماده بی حسی مدت بیشتری باقی بماند.

از اپی‌‌نفرین در غلظت بسیار کم 1 به 10000 استفاده می‌شود. ممکن است این دوز به نظر ضعیف برسد اما مشخص شده است که حتی رقیق شده آن با نسبت 1 به 200000 نیز خواص مفید اپی‌‌نفرین را دارد. در حالی که عوارض آن در حد کمینه است. اپی‌نفرین که به‌عنوان تنگ کننده رگ (vasoconstrictor) شناخته می‌شود، باعث می‌شود رگ‌های خونی منقبض یا کوچکتر شوند که این امر کمک شایانی به دندانپزشکان می‌کند.

چرا داروی بی حسی دندان دارای اپینفرین است؟

     اپی‌نفرین به سه روش به دندانپزشک کمک می‌نماید:

  1. ماده بی حسی آهسته و تدریجی‌تر در بدن جذب می‌شود، چون جریان خون به محل تزریق کاهش یافته است. از آنجایی که جریان خون کاهش یافته، خطر اور دوز ناشی از بی حسی به حداقل می‌رسد.
  2. از آنجایی که جریان خون کم شده است، بی حسی در اطراف عصب مورد نظر، مدت بیشتری باقی می‌ماند و به دندانپزشک امکان می‌دهد مدت بیشتری بتواند با همان دوز بی حسی کار کند. همچنین ممکن است تا چند ساعت پس از ترک مطب، تاثیر بی حسی بر شما باقی بماند که البته گاهی اوقات ممکن است عارضه‌ای ناخوشایند باشد.
  3. با تزریق بی حسی حاوی اپی‌نفرین، خونریزی در محل عمل به حداقل می‌رسد. در صورتی‌که دندانپزشک عمل جراحی پیچیده‌تری انجام می‌دهد که بافت لثه نیز در آن درگیر است، این خاصیت عالی است، چون اگر خونریزی زیاد باشد دندانپزشک نمی‌تواند بافت‌ها را به خوبی ببیند.

چند نوع آمپول بی‌حسی در دندانپزشکی داریم و تفاوت آن‌ها در چیست ؟

آمپول‌های بی‌حسی دندانپزشکی در نوع ماده بی‌حسی و نیز ماده رگ فشار (وازوکانستریکتور) با هم تفاوت دارند. انواع مواد بی‌حسی آمپول دندانپزشکی که در کشور ما وجود دارد شامل حداقل پنج نوع ماده بی‌حسی و دو نوع ماده رگ فشار است که تفاوت عمده آن‌ها در قدرت و زمان اثربخشی دارو است.

چرا پس از تزریق بی‌حسی در فک پایین احساس می‌کنیم فک و دهانمان سنگین شده، اما در فک بالا چنین احساسی نداریم؟

استخوان فک بالا ساختار اسفنجی دارد. به همین سبب ماده بی‌حسی پس از تزریق به سادگی از ضخامت استخوان می‌گذرد و دندان و نواحی مجاور را بی‌حس می‌کند. اما استخوان فک پایین ساختار متراکم‌تری دارد و ماده بی‌حسی به سختی از ضخامت آن می‌گذرد و روی دندان اثر می‌گذارد. پس دندانپزشک مجبور است با وارد کردن سوزن به نقطه‌ای در داخل و انتهای فک پایین، تنه عصبی فک را بی‌حس کند. به‌همین دلیل علاوه بر دندان مورد نظر و بافت اطراف، نیمی از صورت که توسط آن رشته عصبی، عصب‌دهی می‌شوند هم بی حس می‌شود.

محل تزریق آمپول بی حسی

برای تزریق داروی بی حسی در دهان، نقاط مشخصی وجود دارد که اعصاب مربوط به فک، لثه و دندان‌های شما از این نقاط عبور می‌کنند. معمولا برای بی حس کردن دندان‌های فک بالا، آمپول بی حسی در لثه مجاور همان دندان و یا به اصطلاح در پای همان دندان تزریق می‌شود ولی اگر قرار باشد دندانپزشک روی دندان‌های آسیای فک پایین شما کار کند، ناحیه درون لپ شما (اعصاب اصلی فک پایین از این ناحیه عبور می‌کنند) را بی حس خواهد کرد. با این تزریق، این اعصاب بی حس خواهند شد. برای کار کردن روی دندان‌های آسیای کوچک، عصب چانه بی حس می‌شود و فرد حس می‌کند که چانه‌اش بی حس شده است.

گاهی لازم است برای بی حسی کامل دندان، آمپول بی حسی در کانال‌های خود دندان تزریق شود، که این کار هنگام عصب‌کشی دندان انجام خواهد شد. گاهی لازم است داروی بی حسی درون الیاف نگه دارنده دندان تزریق شود. این نوع تزریق دردناک است ولی در مواردی که دندان به سختی بی حس می‌شود، کاملا کاربردی است. مدت زمان باقی ماندن اثر داروی بی‌حسی بر اساس نوع ماده بی حسی متفاوت است. برخی از داروهای بی حسی دندانپزشکی اثری کوتاه مدت و برخی اثر بلندمدت‌تری دارند. معمولا داروهای بی حسی ظرف 5/1 ساعت اثرشان کم کم از بین می‌رود.

در انتها نکته قابل توجه این است که مراقب باشید تا زمان رفع کامل بی حسی، زبان‌تان را گاز نگیرید.

منبع :

http://salamati.ir/2017/05/10/%D8%A2%D9%85%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%AD%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C/

یا

http://salamati.ir/2017/05/10/آمپول-های-بی-حسی-در-دندانپزشکی/

 

 

غذا و دارو یک نشریه تخصصی حوزه سلامت و بهداشت و درمان میباشد که با توزیع هدفمند و تخصصی، به منظور ایجاد پل ارتباطی مستحکم تر میان اساتید، تولید کنندگان و وارد کنندگان با مخاطبان عرصه سلامت منتشر میگردد.

آدرسایران، تهران، خیابان ولیعصر، خیابان توانیر،خیابان نظامی گنجوی،خیابان پیوند،کوچه حماسی، پلاک 26 

    88203845 21 (98)+

   88198520 21 (98)+