کشتن با تفنگ یا نرساندن غذا و دارو؟

 

با از سرگیری تحریم‌های آمریکا علیه ایران، توجه رسانه‌های جهان، به ابعاد مختلف این اتفاق و تاثیرات آن بر زندگی مردم عادی جلب شده است. از مهمترین و بحث ‌برانگیزترین ابعاد این اتفاق، تاثیر تحریم‌ها بر روند تامین دارو و محصولات مورد نیاز پزشکی است که تحت گروه اقلام بشردوستانه دسته‌بندی می‌شوند. اعلام بازگشت تحریم‌ها و مشخص شدن حجم و ابعادشان منجر به اشارات مستقیم سیاست‌مداران و صاحب‌نظران و همچنین اظهار نظر مسئولین نهادهای بین‌المللی نیز شده است. با اهمیت پیدا کردن بعد انسانی این اتفاق، افکار عمومی جهان به سرنوشت مردم ایران پس از بازگشت تحریم‌ها معطوف شده است. در ادامه، خلاصه‌ای از گزارش‌های اختصاصی نیویورک تایمز، المانیتور و کریستین ساینس مانیتور را در این باره مرور می‌کنیم.

 

نیویورک تایمز: خطر بحران کمبود دارو در ایران

نیویورک تایمز در گزارشی به قلم نیلو تبریزی، با اشاره به خروج یک‌جانبه ایالات متحده آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران، در گزارشی تحت عنوان «با تشدید تحریم‌ها، نگرانی ایرانیان نسبت به کمبود اقلام دارویی افزایش پیدا می‌کند»، طی مصاحبه با دیپلمات‌ها و جوانان ایرانی، ابعاد مختلف این اتفاق و تاثیر آن بر زندگی مردم را مورد بررسی قرار می‌دهد.

یکی از افراد مورد مصاحبه در این گزارش جوانی ساکن تهران است که برای تامین قرص دیازوکسید پدرش که با سرطان پانکراس دست و پنجه نرم می‌کند، با مشکلات متعددی مواجه شده است. دیازوکسید از اقلام وارداتی است که تامین آن تا چند ماه پیش، به آسانی و با مراجعه به چند داروخانه امکان‌پذیر بود. اما با زمزمه‌های شروع تحریم‌ها، و اعلام تاریخ بازگشتشان، بیمار موفق به تهیه آن نشده است. این امر سبب شده که مجبور به کاهش مصرف شود و این کاهش اجباری، عواقب مختلفی را به‌دنبال داشته است. برای کنترل میزان انسولین، جلوگیری از تشنج و پیشگیری از رفتن به کما، این بیمار به‌صورت شبانه‌روزی می‌بایست تحت نظر باشد.

در این گزارش می‌خوانیم: محدودیت‌های شدید بانکی و خطر تحریم‌های ثانویه برای شرکت‌هایی که به هر نحوی با ایران در ارتباط هستند، فعالیت شرکت‌های دارویی بین‌المللی در ایران را عملاً غیرممکن کرده است. این در حالی است که مسئولین دولت ترامپ عنوان کرده‌اند که تحریم‌های جدید موارد بشردوستانه را شامل نمی‌شوند و تسهیلاتی برای تامین این محصولات اندیشیده شده است.

ژرار آرو، نماینده فرانسه در سازمان ملل در این‌ باره می‌گوید: «واقعیت این است که بانک‌ها از تحریم‌ها، وحشت‌زده هستند و نمی‌خواهند هیچ‌گونه ارتباطی با ایران داشته باشند. بنابراین، خطر اساسی در این است که طی چند ماه آینده، کمبود دارو تبدیل به نگرانی بزرگی در ایران شود.»

با شروع برنامه فشار حداکثری دولت ترامپ به اقتصاد ایران، مسیرهای محدود روابط بانکی ایران نیز رفته رفته مسدود شده‌اند. یکی از واردکنندگان عمده دارو به ایران که نخواسته نامش فاش شود، عنوان کرده است که مشتریان اروپایی و آمریکایی او در انتظار اعلام بانک‌های دارای قابلیت مراوده تجاری با ایران هستند تا بتوانند فعالیت خود را بدون خطر مواجهه با جریمه‌های مالی بین‌المللی از سر بگیرند.

سختی تامین مواد موثره داروهای بیماران روانپزشکی

چندی پیش، حدود 200 متخصص سلامت روان، نامه سرگشاده‌ای خطاب به مسئولین دارویی و پزشکی منتشر کردند. یکی از امضاءکنندگان این نامه، دکتر امیرحسین جلالی، روانپزشکی ساکن تهران است که در مصاحبه با خبرنگار نیویورک تایمز گفت: «حتی بخشی از تولیدات داخلی که نیاز به ماده موثره وارداتی دارند نیز با کمبودهای مختلفی مواجه شده‌اند.» وی افزود که تغییر روند مصرف داروی بیماران به‌ویژه بیمارانی که از مشکلات روانی و بیماری‌های مزمن رنج می‌برند، بسیار مشکل است. یافتن درمان موثر می‌تواند بسیار سخت باشد و حتی جایگزین کردن دارو با محصولی دارای مواد شیمیایی هم‌خانواده آن نیز می‌تواند بیمار را دچار مشکلات عدیده‌ای کند.

یکی دیگر از مصاحبه‌شوندگان، زنی مبتلا به بیماری ام اس بود که عنوان کرد، چندی پیش آخرین قرص اورلپت خود را مصرف کرده و طی سه ماه گذشته موفق به یافتن آن و یا داروهای جایگزین نشده است. این عامل سبب شده که امکان ادامه کار و حتی تمرکز را از دست بدهد. پس از سه ماه جستجو و سختی‌های کمبود داروی اورلپت که غالباً برای بیماران مبتلا به فلج و بیماری‌های عصبی تجویز می‌شود، وی موفق شد جایگزین ایرانی این دارو را تامین کند که فاقد تاثیرگذاری نمونه آلمانی آن است. این بیمار مبتلا به ام اس می‌گوید: «در حال‌حاضر داروی ایرانی را مصرف می‌کنم که باعث سردرد و مشکلات بینایی شده است. نمونه آلمانی همین دارو باعث سردرد نمی‌شد، تمرکزم را افزایش می‌داد و تاثیری روی بینایی‌ام نداشت.»

باتمانقلیچ، محقق رسانه بورس و بازار، معتقد است که دولت ترامپ می‌توانست با اعلام شرایط ویژه برای شرکت‌های دارویی که با ایران همکاری می‌کنند وضعیت را بهبود بخشد. وی با اشاره به سخنان مایک پمپئو، وزیر امورخارجه آمریکا افزود: «تاکنون هیچ اشاره کاربردی و مشخصی از پمپئو نداشتیم. همه سخنان وی یا انعکاس‌دهنده درگیری‌های داخلی دولت ترامپ هستند و یا عدم آگاهی از اتفاقاتی که در جریان است.»

کریستین ساینس مانیتور: چه افرادی مورد هدف تحریم‌ها قرار می‌گیرند؟

کریستین ساینس مانیتور در گزارشی تحت عنوان «در ایران تحریم‌های آمریکا بیش از پیش احساس می‌شوند» به قلم اسکات پیترسن، این سوال را مطرح کرده که تحریم‌ها چه کسانی را هدف قرار می‌دهند. همچنین با وجود اعلام معافیت اقلام بشردوستانه از تحریم‌ها، موسسه خیریه محک، در گفتگو با این رسانه، از سختی‌های تامین دارو به‌دلیل محدودیت‌های بانکی گفته است.

یکی از واضح‌ترین نشانه‌های تاثیرات تحریم‌های جدید آمریکا را می‌توان در اضطراب مسئولین محک، از بزرگترین خیریه‌های کودکان مبتلا به سرطان، مشاهده کرد. این خیریه بودجه‌ سالانه‌ای حدود 60 میلیون دلار دارد و 17.500 بیمار مبتلا به سرطان در سراسر کشور از پوشش رایگان خدمات این مجموعه بهره می‌برند. با این وجود، مسئولین محک عمیقاً نگران تامین داروهای اساسی هستند که با توقف همکاری شرکت‌ها و بانک‌های بین‌المللی با واردکنندگان ایرانی، امکان واردات آن‌ها با مشکل مواجه شده است.

در حالی‌که طبق اعلام دولت آمریکا، محصولات بشردوستانه از تحریم‌های آمریکایی معاف هستند، محدودیت‌های سنگین بانکی همان تاثیر منفی را بر داد و ستد این محصولات گذاشته‌اند. مسئولین این خیریه عنوان می‌کنند که با وجود صدور مجوز خاص برای جابه‌جایی کمک‌های مالی به موسسه محک، بانک‌هایی که پیش از این به‌صورت متداول با این مجموعه همکاری می‌کردند، از این کار سر باز می‌زنند.

با وجود واردات مصرف یک سال برخی از داروها، موجودی چهار داروی به خصوص که تاریخ مصرف کوتاهی دارند و امکان انبار کردنشان وجود نداشت، به پایان رسیده است. شرکت‌های دارویی و بانک‌های بین‌المللی نیز کمکی نمی‌کنند، چراکه از جریمه‌های سنگین دولت آمریکا هراس دارند. مدیر ارشد اجرایی محک عنوان می‌کند: «واقعیت این است که هیچ شرکت و هیچ بانکی حاضر نیست هیچ‌گونه فعالیتی که به ایران ارتباط داشته باشد را انجام دهد چراکه از عواقب آن اطلاعی ندارند. می‌توانید از طراحان این تحریم‌ها بپرسید که چاره ما چیست؟»

با خروج ترامپ از برجام، کشورهای اروپایی، روسیه و چین ابراز مخالفت کرده و همگی عنوان کردند برای کاهش تاثیر تحریم‌ها تلاششان را انجام خواهند داد تا ایران متعهد به این توافق‌نامه بماند.

 

المانیتور: پیروی از معافیت‌های اقلام بشردوستانه غیرممکن است

در گزارشی دیگر به قلم کارشناس مسائل ایران، ویرجینیا پیِترومارچی که در المانیتور منتشر شد، تاثیرات بازگشت تحریم‌ها بر زندگی مردم عادی ایران در تامین داروهای اساسی و اقلام پزشکی مورد توجه قرار گرفته است. در این گزارش، تحت عنوان «ضربه مجدد تحریم‌ها به بیماران ایرانی»، خبرنگار المانیتور سراغ تعدادی از بیماران رفته است.

یک دانشجوی دختر مصرف‌کننده وارفارین (یک داروی انعقاد خون که تولیدکننده اصلی آن در کشور فنلاند است) از تجربه جستجوی خود می‌گوید که متصدی یکی از داروخانه‌های تهران به او گفته است که ظرف امروز و فردا مایحتاج خود را تهیه کند چراکه طی روزهای آتی، تهیه آن غیرممکن خواهد شد. تنها طی چند ماه، قیمت این دارو با سقوط ارزش ریال، سه برابر شد.

رئیس جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، با انتشار تصویری با المان‌های بصری یک سریال پرطرفدار در توییتر، دنبال‌کنند‌گان خود را سرگرم کرده و بازگشت موج دوم تحریم‌ها را اعلام کرد. این در حالی است که میلیون‌ها ایرانی تحت تاثیر مستقیم این اقدامات قرار گرفته‌اند. این تحریم‌ها که از میانه آبان از سر گرفته شد، بار مضاعفی روی اقتصاد نابسمان ایران وارد کرده است.

روی کاغذ، محصولات بشردوستانه‌ای چون غذا، دارو و تجهیزات پزشکی از تحریم‌های آمریکا مصون هستند. با این وجود، در عمل محدودیت‌های آمریکا در نقل و انتقالات بانکی میان ایران و بانک‌های خارجی چنان سخت هستند که عملاً اعمال معافیت اقلام بشردوستانه کاری غیرممکن است. به بیان دیگر، حتی زمانی که شرکت‌هایی مایل به فروش داروهای ضروری به ایران باشند، امکان تامین حمایت بانکی وجود ندارد. دلیل اصلی این وضعیت، مقرر کردن جریمه‌های بسیار سنگین برای کسانی است که از تحریم‌های ثانویه آمریکا تخطی کنند.

ایران دارای صنعت دارویی پویایی است، تولیدکنندگان داخلی توانایی تولید 96 درصد محصولات مورد نیاز جمعیت 80 میلیونی ایران را دارند. با این وجود، عباس کبریایی‌زاده، نایب رئیس سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران می‌گوید که نیمی از مواد موثره اولیه این تولیدات، وارداتی هستند. این امر باعث می‌شود که تولیدکنندگان داخلی نیز تحت فشار محدودیت‌های بین‌المللی قرار بگیرند. همچنین 4 درصد دارویی که تولیدکنندگان ایرانی توانایی تولیدشان را ندارند، داروهای تخصصی هستند که می‌بایست از تولیدکنندگان خارجی تامین و وارد کشور شوند.

یک محقق پزشکی ساکن تهران که نخواست هویتش فاش شود به خبرنگار المانیتور درباره تامین داروهای وارداتی گفت: «داروهای بیماری‌های خاص و مزمن غالباً وارداتی هستند و به‌دلیل تحریم‌ها، دولت حمایتی برای تامین داروهایی که مشابه داخلی دارند، نمی‌کند. مردم عادی چاره‌ای جز مراجعه به بازار سیاه ندارند، جایی‌که قیمت‌ها با سرعت بالایی رو به افزایش است.»

اما قیمت‌های نجومی تنها نگرانی ایرانی‌ها نیست. نایاب شدن داروهای خارجی در داروخانه‌ها مستقیماً سبب افزایش داروهای تقلبی و تاریخ گذشته و در نتیجه افزایش نگرانی‌ بیماران شده است. در این میان، تفاوت کیفیت و اثرگذاری داروهای خارجی و داروهای مشابه تولید داخل نیز مطرح است.

دکتر بابک روشنایی مقدم، موسس و مدیر مرکز مطالعات روانشناختی تهران در مصاحبه با المانیتور می‌گوید: «شیفت کردن به سمت داروهای دیگر و یا داروهای ساخت داخل می‌تواند خطرناک باشد. واقعیت این است که بسیاری از این داروها کیفیت مشابهی ندارند. تعدادی از بیماران من در حال‌حاضر با تاثیرات جانبی داروهای جایگزین دست و پنجه نرم می‌کنند.»

سخنگوی وزارت بهداشت، فروردین امسال عنوان کرد که 57 قلم تجهیزات پزشکی از موارد کمیاب اعلام شده‌ است. اما پزشکان نگرانند این رقم افزایش داشته باشد، چراکه طی دوره پیشین تحریم‌ها و به گزارش سازمان غذا و دارو، حدود 350 دارو شامل کمبود شدند. در تحقیقی که در سال 2013 و دو سال پیش از توافق هسته‌ای توسط مرکز تحقیقاتی ویلسون منتشر شد، پیش‌بینی شد که صادرات محصولات دارویی از آمریکا و اروپا حدود یک سوم کاهش یابد.

وزیر امور خارجه آمریکا، مایک پمپئو، بارها تاکید کرده که «تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی ما متوجه حکومت ایران است، و نه مردم ایران». این در حالی است که تحریم بانک خصوصی پارسیان که تامین‌کننده بخش زیادی از نقل و انتقالات مالی مرتبط با اقلام بشردوستانه بود، در تضاد با این گفته است.

یک ماه پیش از خروج ترامپ از توافق هسته‌ای با ایران، دکتر مجید آراسته، رییس انجمن تالاسمی ایران، اعلام کرد هفت بیمار به‌دلیل داروهای بی‌کیفیت و کمبود تجهیزات پزشکی فوت کرده‌اند. از 18.000 بیمار تالاسمی در ایران، 12.000 نفر مصرف‌کننده داروهای وارداتی هستند. آراسته، پیش از این عنوان کرده بود که وقتی طی چند ماه آینده موجودی این داروها تمام شود، زندگی این افراد در خطر خواهد بود.

در گزارشی که برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، منتشر کرد، آمریکا را از مسئولیت وضعیت موجود مبری دانست. هوک به خبرنگاران گفت: «مسئولیت معرفی مسیرهای امن، ایالات متحده آمریکا نیست. ما نقش خود را در اجازه به فروش محصولات بشردوستانه انجام داده‌ایم. این بانک‌ها هستند که به نظام بانکی ایران اعتماد ندارند. این مشکل ایران است.»

در پایان این گزارش آمده است، مردم ایران با مشکلی اساسی مواجه هستند. یک طراح ساکن تهران به المانیتور گفت که برای تامین داروهای موردنیاز شیمی‌درمانی مادربزرگش با مشکل مواجه است. وی ادامه داد: «چه تفاوتی وجود دارد بین اینکه کسی را بکشیم و یا با جلوگیری از رساندن دارو و غذا بگذاریم بمیرد؟»

 

 

 

غذا و دارو یک نشریه تخصصی حوزه سلامت و بهداشت و درمان میباشد که با توزیع هدفمند و تخصصی، به منظور ایجاد پل ارتباطی مستحکم تر میان اساتید، تولید کنندگان و وارد کنندگان با مخاطبان عرصه سلامت منتشر میگردد.

آدرس: ایران، تهران، خیابان ولیعصر، خیابان توانیر،خیابان نظامی گنجوی،خیابان پیوند،کوچه حماسی، پلاک 26