مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، افزایش قیمت دارو را تابعی از نوسات نرخ ارز و تورم داخلی دانست و گفت: حدود ۷۰ درصد تورم داخلی و ۳۰ درصد از تغییرات نرخ ارز بر قیمت دارو موثر است.
به گزارش مجله خبری غذا و دارو، علی جعفریان در گفتوگویی بیان کرد: موضوع دارو چند جانبه و پیچیده است؛ یکی از جنبهها، صنعت داروسازی و یکی از جنبهها، موضوع بازرگانی است که شامل تمام مواردی میشود که به تولید یا واردات ارتباط دارد. همچنین یک جنبه علمی دارد که به تجویز و مصرف مربوط شده و یک جنبه اجتماعی هم وجود دارد که به موضوع برند برمیگردد. هیچ کدام از این جنبهها، از لحاظ ساختاری به یکدیگر ارتباطی ندارند؛ ما در هر چهار جنبه مشکلاتی داریم. هرچند جنگ باعث تشدید همه این مشکلات میشود.
وی افزود: همواره تعدادی اقلام دارویی با کمبود مواجه است و این موضوع در همه کشورها وجود دارد. در شرایط حاضر، در حوزه صنعت داروسازی، عمده مواد اولیه وارداتی است. صنعت داروسازی، ۵ تا ۶ قسمت دارد که هر قسمت، اهمیت قابل توجهی دارد؛ پر کردن دارو خودش یک صنعت است، اینکه ماده نگهدارنده، فرمولاسیون، پر کردن، بسته بندی و توزیع به شکل باشد، هر کدام شامل جزییاتی هستند. در صنعت، چالشهای مختلفی داریم که مواد اولیه یکی از این موارد است.
وی ادامه داد: عمده مواد اولیه داروسازی وارداتی است؛ قبل از جنگ به دلیل تحریم، مشکلاتی به علت نقل و انتقال پول داشتیم. وقتی نمیتوانیم به صورت رسمی، پول منتقل کنیم، خیلی از کشورها، مواد اولیه را نمیفروشند. در شرایط جنگی، مشکل نقل و انتقال هم اضافه شد زیرا نمیتوان همه چیز را با قطار، کامیون و هواپیما وارد کرد؛شاید بتوان محصول کم حجم تمام شده را میتوان با هواپیما وارد کرد، اما مواد اولیه سرم را نمیتوان با قطار وارد کرد؛ بنابراین به دلیل جنگ، در حوزه حمل و نقل مشکلاتی وجود دارد.
به گفته جعفریان، همچنین در بخش بازرگانی نیز مشکلات عدیدهای به دلیل عدم وجود تبادلات رسمی داریم و موضوع ارز هم وجود دارد و ارز ترجیحی در تعداد زیادی از داروها در حال حذف شدن است البته در برخی اقلام هنوز هست. این موارد باعث افزایش قیمت میشود. زیرا قسمتی از قیمت دارو تابع ارز و قسمتی تابع تورم داخلی است.
جعفریان توضیح داد: حدود ۷۰ درصد تورم داخلی و ۳۰ درصد از قیمت ارز بر قیمت دارو موثر است؛ به عنوان نمونه مواد اولیه یک دارو تاکنون با قیمت ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی وارد میشده و اکنون با قیمت ۱۷۰ هزار تومان وارد میشود که قیمت دارو را افزایش میدهد. حالا اگر بیمه پوشش ندهد، به مردم فشار وارد میشود. منابع بیمه باید از دولت تامین شود. منابع دولت در شرایط جنگی با مشکل مواجه است. از طرفی تورم داخلی وجود دارد؛ هزینه آب، برق، گاز، کارگر، مقوا، آلومینیوم و غیره هم تامین شود چون با ارز آزاد و تورم داخلی صورت میگیرد؛ بنابراین قسمت بازرگانی در حوزه دارو به شدت تحت فشار است.
وی گفت: در قسمت علمی، صنعت داروسازی قوی است و دارو تولید میکند و اگر این توان علمی وجود نداشت، شرایط بسیار بدی داشتیم. صنعت داروسازی کشور واقعا قابل افتخار است و اگر این توان علمی و رشد را نداشت، مشکلات جدیتری در حوزه دارو و در شرایط جنگی داشتیم. عمده داروها در حال حاضر موجود است و بحث بیشتر روی گرانی دارو وجود دارد.
مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت بیان کرد: گروهی از اساتید به طور کلی با داروی برند مخالف هستند و میگویند طرح ژنریک باید اجباری شده و مصرف داروی برند ممنوع شود؛ گروه دیگری میگویند نباید مصرف داروی برند محدود شده و باید هر برندی وارد شده و تولید هم انجام شود و رقابت صورت بگیرد ولی باید روش معقولی بین این دو را استفاده کرد؛ نمیتوانیم داروی برند را به طور کلی حذف کنیم زیرا برخی داروها در ایران موجود نیست و باید وارد شود. از طرفی برخی داروها در ایران موجود است اما ظرفیت تولید به اندازه نیاز نیست و در نتیجه باید وارد کرد؛ حتی در زمینه داروهایی که ظرفیت تولید به اندازه نیاز است هم اگر مصرف برند به طور مطلق ممنوع شود، اتفاقی مانند خودرو رخ میدهد.
وی اضافه کرد: از طرفی جنبه روانی و اجتماعی هم وجود دارد؛ واقعیت این است که طبق قوانین و ضوابط، اگر چیزی در داخل تولید میشود را نمیتوان به راحتی وارد کرد. فرض کنید در زمینه دارو، مجوز واردات داده شود، اما دلیل ندارد که در صورت تولید داخل، بیمه داروی وارداتی را پوشش بدهد. گاهی این اتفاق رخ میدهد که داروی تولید داخل از لحاظ کیفی مناسب نیست و باید جمعآوری شده یا اصلاح شود. گاهی به این نتیجه میرسیم که داروی تولید داخل از نظر کیفی مناسب است، اما عارضهای که در داروی وارداتی ۲ درصد است، در داروی داخلی، ۵ درصد است. در شرایط فعلی مجبوریم این مشکل را تحمل کرده و به شرکت بگوییم که عارضه را اصلاح کند. زیرا امکان مالی ما آنقدر نیست که داروی برند را با همان قیمت وارد کرده و بفروشیم.
جعفریان گفت: موضوع دارو بسیار پیچیده است و در صنعت دارو، جنبه بازرگانی وجود دارد. در عین حال که امکان دارد برخی شرکتهای دارویی به خوبی عمل نکرده و انتظار را برآورده نکرده باشند، باید ببینیم انتظار منطقی است یا خیر؛ تولیدکننده دارو، مواد اولیه را با ارز خریده و وارد کرده و دارو هم تولید شده و در بازار تولید کرده و به دست مصرف کننده رسیده است اما بعد از ۶ ماه، پول او پرداخت نشده است. چه انتظاری از تولیدکننده داریم؟ کدام بخش خصوصی حاضر است این طور کار کند؟ در دارو و تجهیزات پزشکی این طور رفتار میشود و مشخص نیست پول تولیدکننده چه زمانی پرداخت میشود و انتظار داریم همه کارها سر موقع انجام شود.
وزیر بهداشت از برخی هلدینگهای دارویی خواست تولید را افزایش دهند
وی عنوان کرد: نصف وقت وزیر بهداشت در ۴ تا ۵ ماه گذشته به موضوع دارو گذشته و حتی در یک مقطع، ۷۰ درصد وقت ایشان به این موضوع اختصاص داشت؛ وزیر بهداشت با هلدینگهای بزرگ دارویی جلسه گذاشته است. برخی از این هلدینگها دولتی و برخی چیزی بین دولتی و خصوصی هستند. حتی وزیر بهداشت از این هلدینگها درخواست کرد که بدون دریافت ارز، تولید را افزایش بدهند که کمبود را برطرف کنند و برخی کمکهایی کردند.
جعفریان گفت: آنچه وزیر بهداشت گفت یعنی در ازای حمایتی که میکنیم، انتظار خدمات درست داریم. از سازمان غذا و دارو نیز درخواست گزارش شده تا بازخوردها در زمینه تخصیص ارز و پرداخت ریالی ارائه شود. کار شرکت داروسازی همین است و نمیخواهد که تولید نکند اما فرض کنید فقط قیمت قوطی یک دارو از کل قیمتی که دادهایم، بیشتر است و در نتیجه شرکت نمیتواند تولید کند. حالا اگر قیمت عادلانه شود، بیمه نمیتواند پوشش بدهد و به مردم فشار وارد میشود.
مشاور عالی و جانشین وزیر بهداشت اظهار کرد: رئیس جمهوری نیز چندین بار تاکید کردهاند که برای درست شدن قسمت بازرگانی دارو، هیچ راهی جز آزاد کردن قیمت ارز نداریم و باید ارز به قیمت اصلی داده شده و مابهالتفاوت به مصرف کننده نهایی پرداخت شود. این اقدام، طی یک سال انجام نمیشود، هرچند قدمهایی برای آن برداشته شده است، اما تنش اقتصادی قابل توجهی به خانوادهها وارد خواهد کرد و با پیشنهاد وزیر بهداشت، این اقدام باید به تدریج انجام شده و از طرفی دولت باید منابع کافی داشته باشد که مابهالتفاوت را پوشش بدهد تا به مردم فشاری وارد شود.
حذف ارز ترجیحی دارو به شرایط اقتصادی و تامین منابع بستگی دارد
جعفریان در پاسخ به این سوال که آیا مابهالتفاوت به بیمهها اختصاص پیدا میکند یا اتفاقی مانند طرح دارویار رخ میدهد، گفت: همه چیز باید طبق روال اقتصاد درست و با قیمت واقعی انجام شود؛ اگر قیمت یک دارو ۱۰ تومان بود و حالا ۱۰۰ تومان شده و مردم قرار بود که ۲ تومان از آن ۱۰ تومان را پرداخت کنند، نباید یک مرتبه ۲۰ تومان پرداخت کنند و به طور مثال آن ۲ تومان باید به ۳ یا ۴ تومان برسد و نه بیشتر. این مابهالتفاوت باید توسط دولت و از طریق بیمه تامین شود. برنامه این است، اما شرایط اجرای آن به اقتصاد بستگی دارد و باید منابع آن توسط دولت تامین شود.
وی گفت: در سه ماهه اول امسال، این میزان مابهالتفاوت به واسطه حذف ارز ترجیحی دارو، حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار میلیارد تومان است. اگر ثبات اقتصادی ایجاد شود و دولت بتواند منابع را تامین کند، این اقدام انجام میشود.