اظهارات اخیر سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، بار دیگر دو مسئله کلیدی در مدیریت بازار دارو را برجسته کرده است: تأمین بهموقع ارز برای دارو و پرداخت بهموقع مطالبات داروخانهها. این دو مؤلفه در ظاهر موضوعاتی اجرایی به نظر میرسند، اما در عمل به طور مستقیم بر پایداری کل زنجیره تأمین دارو از تولید تا عرضه به بیمار اثر میگذارند.
در سالهای گذشته، صنعت داروی کشور با مشکلاتی مانند افزایش هزینههای تولید، محدودیتهای ارزی، تأخیر در تخصیص ارز و همچنین انباشت مطالبات از بیمهها مواجه بوده است. داروخانهها به عنوان آخرین حلقه زنجیره تأمین دارو، نقش پررنگی در دسترسی بیماران به دارو دارند، اما تأخیرهای چندین ماهه در پرداخت مطالبات باعث شده نقدینگی این بخش به شدت تحت تاثیر قرار بگیرد. کاهش نقدینگی در داروخانهها بهطور طبیعی توان آنها برای خرید دارو از شرکتهای پخش را محدود میکند و این مسئله میتواند موجب اختلال در جریان توزیع دارو شود.
از سوی دیگر، شرکتهای توزیع کننده نیز به دلیل وابستگی مالی به بازگشت مطالبات از داروخانهها، در صورت بروز این تأخیرها با مشکلات مالی مواجه میشوند. در نهایت این فشار به بخش تولید منتقل میشود؛ جایی که تولیدکنندگان برای تأمین مواد اولیه، پرداخت هزینههای تولید و حفظ ظرفیت تولید به نقدینگی پایدار نیاز دارند. به همین دلیل، تأخیر در یک حلقه از زنجیره مالی حوزه دارو، به سرعت به سایر حلقهها منتقل میشود.
در این میان، موضوع تأمین و تخصیص ارز برای دارو و مواد اولیه دارویی نیز اهمیت ویژهای دارد. بخش قابل توجهی از مواد اولیه دارویی، تجهیزات و ملزومات پزشکی وابسته به واردات است و هرگونه تأخیر در تخصیص ارز میتواند روند تولید و تأمین دارو را با وقفه مواجه کند. به همین دلیل، سیاستگذاری در حوزه ارز دارو علاوه بر تأثیر مستقیم بر قیمت تمامشده محصولات، بر پایداری تولید داخلی نیز اثرگذار است.
اظهارات اسحاقی نشان میدهد که کمیسیون بهداشت و درمان مجلس این دو موضوع را به عنوان اولویتهای اصلی در مدیریت بازار دارو مدنظر قرار داده است. از نگاه سیاستگذاران حوزه سلامت، پرداخت بهموقع مطالبات و تأمین پایدار ارز میتواند به تثبیت جریان تأمین دارو، جلوگیری از افزایش هزینههای درمان و کاهش فشار اقتصادی بر بیماران کمک کند.