غذا و دارو – در روزهای اخیر، اختلاف قیمت برخی مکملهای تغذیهای میان داروخانهها و برخی بسترهای فروش اینترنتی، پرسشهایی را برای مصرفکنندگان ایجاد کرده است. مشاهده تخفیفهای چشمگیر در برخی پلتفرمهای فروش آنلاین، این تصور را در ذهن بخشی از مردم ایجاد کرده که قیمت عرضه در داروخانهها بالاتر از قیمت واقعی این محصولات است؛ در حالی که بررسی دقیقتر نشان میدهد این اختلاف، لزوماً به معنای گرانفروشی یا افزایش غیرمتعارف قیمت نیست.
مکملهای تغذیهای و فرآوردههای سلامتمحور، برخلاف بسیاری از داروهای تحت پوشش قیمتگذاری تکلیفی، در چارچوب ضوابط مشخص و با در نظر گرفتن هزینههای تولید، واردات مواد اولیه، کنترل کیفیت، توزیع و خدمات پس از عرضه قیمتگذاری میشوند. تولیدکنندگان این محصولات نیز در سالهای اخیر با افزایش قابل توجه هزینههای مواد اولیه، بستهبندی، حملونقل، انرژی و دستمزد مواجه بودهاند؛ موضوعی که حفظ کیفیت و استمرار تولید را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
از سوی دیگر، داروخانهها نیز به عنوان حلقه رسمی و مورد تأیید نظام سلامت، علاوه بر تأمین کالا، مسئولیت ارائه مشاوره تخصصی، حضور مسئول فنی، نگهداری استاندارد محصولات و رعایت الزامات قانونی را بر عهده دارند. این خدمات بخشی از ارزش افزودهای است که در نظام رسمی عرضه فرآوردههای سلامتمحور ارائه میشود.
تخفیفهای بالا؛ بخشی از رقابتهای تبلیغاتی بازار
کارشناسان حوزه اقتصاد سلامت معتقدند بخش قابل توجهی از اختلاف قیمتهای مشاهده شده در فضای مجازی، ناشی از استراتژیهای بازاریابی و تبلیغات فروشگاههای اینترنتی است. بسیاری از این پلتفرمها با استفاده از کمپینهای مناسبتی، کدهای تخفیف، یارانههای تبلیغاتی، سرمایهگذاری برای جذب مشتری و فروش با حاشیه سود بسیار پایین یا حتی زیان مقطعی، تلاش میکنند سهم بیشتری از بازار را به دست آورند.
بنابراین، قیمتهای اعلام شده در برخی مناسبتها یا جشنوارههای فروش، الزاماً بیانگر قیمت واقعی یا پایدار محصول نیست و نمیتوان آن را مبنای قضاوت درباره قیمتگذاری تولیدکنندگان یا عملکرد داروخانهها قرار داد.
در بسیاری از بازارهای دنیا نیز استفاده از تخفیفهای مقطعی، یکی از ابزارهای متداول رقابت تجاری محسوب میشود و لزوماً به معنای گران بودن قیمت پایه کالا نیست.
حمایت از تولید؛ ضرورتی برای پایداری بازار سلامت
تولیدکنندگان داخلی مکملهای تغذیهای طی سالهای اخیر سرمایهگذاری قابل توجهی در توسعه خطوط تولید، ارتقای کیفیت و رعایت استانداردهای بینالمللی انجام دادهاند. استمرار این روند نیازمند ایجاد بازاری پایدار و رقابت منصفانه است.
عرضه محصولات با تخفیفهای غیرمتعارف و خارج از سازوکارهای متعارف بازار، در صورت تداوم، میتواند تعادل اقتصادی زنجیره تأمین را بر هم زده و در بلندمدت بر توان تولیدکنندگان و شبکه رسمی توزیع اثر منفی بگذارد.
از این رو، حمایت از تولید داخلی تنها به معنای حمایت از کارخانهها نیست، بلکه تضمینکننده امنیت تأمین فرآوردههای سلامتمحور، حفظ اشتغال و استمرار دسترسی مردم به محصولات باکیفیت خواهد بود.
عرضه اینترنتی باید در چارچوب ضوابط باشد
سازمان غذا و دارو همواره بر ضرورت عرضه فرآوردههای سلامتمحور از مسیرهای رسمی و تحت نظارت تأکید کرده است. فروش اینترنتی این محصولات نیز باید در چارچوب ضوابط ابلاغی، با رعایت الزامات قانونی و از طریق بسترهای مجاز انجام شود تا علاوه بر حفظ سلامت مصرفکنندگان، امکان رصد اصالت کالا، شرایط نگهداری و مسئولیتپذیری عرضهکنندگان فراهم باشد.
شفافیت؛ مطالبه اصلی مصرفکنندگان
آنچه بیش از هر موضوع دیگری میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند، شفافیت در اطلاعرسانی درباره قیمت، شیوه عرضه و نحوه اعمال تخفیفها است. آگاهیبخشی صحیح به مصرفکنندگان و جلوگیری از برداشتهای نادرست، ضمن حمایت از حقوق مردم، به حفظ رقابت سالم، تقویت تولید ملی و پایداری شبکه رسمی تأمین فرآوردههای سلامتمحور کمک خواهد کرد.
در نهایت، اختلاف قیمتهای مشاهده شده در برخی بسترهای فروش، بیش از آنکه ناشی از تفاوت در قیمتگذاری تولیدکنندگان باشد، در بسیاری از موارد نتیجه سیاستهای بازاریابی، کمپینهای تبلیغاتی و رقابت تجاری است؛ موضوعی که باید با اطلاعرسانی دقیق و نظارت مستمر، از ایجاد ابهام در ذهن مصرفکنندگان جلوگیری شود.